In het depot liggen vele kunstschatten. Zoals hier een van Duane Hansons Boxers, een ingepakte Picasso (tussen de benen van de bokser met geel touw ingepakt) en elders een verdwaalde Pollock.
In het depot liggen vele kunstschatten. Zoals hier een van Duane Hansons Boxers, een ingepakte Picasso (tussen de benen van de bokser met geel touw ingepakt) en elders een verdwaalde Pollock. © Rutger Pontzen

Westerse kunstcollectie met Picasso, Warhol en Pollock ligt te verpieteren in Iran

De Volkskrant kreeg - niet zonder slag of stoot - toegang tot de kelder van het Tehran Museum of Contemporary Art en trof er de schat van de Iraanse keizerin Farah, de mooiste collectie westerse kunst buiten het Westen.

Het moet toch lukken. Achter de kluisdeur met cijferslot ligt naar verluidt de 'beste verzameling westerse moderne kunst buiten het Westen'. Voor die deur staat evenwel een besnorde Chef Kelder die ons de weg verspert. Of we niet gewoon weer naar huis willen gaan?

Drie maanden onderhandelen, mailen en bellen heeft het gekost om tot in de kelder van het Tehran Museum of Contemporary Art door te dringen. In het depot moet het volhangen met meesterwerken van Mark Rothko, Francis Bacon, Roy Lichtenstein, Andy Warhol en een van de beste 'drippings' van Jackson Pollock: Mural on Indian Red Ground, uit 1950, een topjaar.

Perplex

Maar de deur blijft gesloten. Totdat de meegereisde Nederlandse ambassadrice haar machtswoord uitspreekt, waardoor zelfs de kelderchef geïmponeerd raakt en de Volkskrant achter de deur de inderdaad imponerende schilderijen van Rothko en Lichtenstein mag bekijken, de beelden van Picasso, Sol LeWitt, Giacometti en Max Ernst. Hoe slecht ook geconserveerd, de verzameling doet je perplex staan.

Al sinds de Islamitische Revolutie in 1979 bevinden de schilderijen en beelden zich onder in de museumkelder, hermetisch afgesloten voor pottenkijkers en rechtgeaarde kunstliefhebbers. Aangekocht in de jaren zeventig, met geld van het kantoor van keizerin Farah Diba, is het nu al bijna veertig jaar besmet kunstbezit: te imperialistisch, te Amerikaans en te veel refererend aan het foute regime van de sjah.

Al bijna veertig jaar is het besmet kunstbezit: te imperialistisch, te Amerikaans en te veel refererend aan het regime van de sjah

Drie miljard euro

Lees hier de volledige reportage

Pollocks en Picasso's in een kelder in Iran
De volledige reconstructie van de zoektocht naar de sleutel van het Iraanse depot. Vanuit Amsterdam, Berlijn, Málaga en Teheran. (+)


Slechts twee jaar heeft de collectie, waarvan de waarde wordt geschat op drie miljard euro, in Teheran op zaal gehangen. Daarna is ze nog alleen incidenteel te zien geweest of uitgeleend. En de kans dat dat nog eens zal gebeuren, is kleiner geworden. Onlangs besloot Duitsland een tentoonstelling van de Iraanse collectie af te blazen. Hoewel de Iraanse regering drie miljoen euro voor de expositie zou krijgen, treuzelde ze lang met een exportvergunning. Te lang, volgens de Duitsers.

Een gemiste kans, blijkt als de depotchef uiteindelijk het rek met de Pollock naar buiten trekt. Hoe spaarzaam het kelderlicht ook is, in de schemering licht het roodbruin van de onderschildering op, net als de glanzend zwarte en witte verfslierten die de Amerikaan met zwierige armbewegingen op het canvas heeft geslingerd. Al het gesoebat van de afgelopen maanden om überhaupt in het depot te kunnen komen - het is meer dan de moeite waard geweest.