Foto uit de serie A Prior van Daan van Golden .
Foto uit de serie A Prior van Daan van Golden . © Frank Schallmaier

Nederland verliest met Daan van Golden een van zijn grootste kunstenaars

Postuum Daan van Golden (1936-2017)

Kunstenaar Daan van Golden is dinsdag overleden. Dit meldt NRC Handelsblad. Van Golden was schilder vooral, maar ook fotograaf, collagemaker, installatie- en conceptueel kunstenaar en gold als een van de grootste Nederlandse naoorlogse kunstenaars. Hij werd tachtig jaar oud.

Joost Zwagerman over Van Golden

Wat te doen in de schilderkunst als de toppen al zijn bedwongen?, leek Van Golden zich af te vragen, schreef Joost Zwagerman in 2013 over de kunstenaar. Lees het essay hier terug.

Voor een week de blik van Daan van Golden lenen, was dat maar mogelijk geweest. Om te kunnen zien, bijvoorbeeld, hoe licht op een muur een abstract patroon maakt -je hoeft het alleen maar te fotograferen. Om schoonheid te zien in pakpapier en zakdoeken en die in verf te kopiëren. Om je opgroeiende dochter te fotograferen tot er een ode aan alle opgroeiende kinderen is gemaakt. Om in een detail van klodders verf een erotische voorstelling te vinden en die uit te vergroten zodat een ander het ook ziet. De kunstenaar Daan van Golden had het geduld en de nederigheid om dat op zijn dooie akkertje, uiterst precies, te gaan maken. Als een monnik, zonder expressie, zonder ego - en daarom uiteindelijk zo typisch Van Golden. Schilder vooral, maar ook fotograaf, collagemaker, installatie- en conceptueel kunstenaar. 

Daan van Golden overleed dinsdag op 80-jarige leeftijd. Hij schilderde jarenlang misschien vier, vijf werken per jaar, en laat toch een monument na: een monument voor de aandachtige en open blik. 

Een stuk pakpapier van een Japans warenhuis zet hem aan het schilderen in een heel andere stijl

Daan van Golden behoort tot een van de meest bekende Nederlandse naoorlogse kunstenaars van de tweede helft van de vorige eeuw. Een eenpitter, lid van geen enkele beweging en daarom misschien wat minder opvallend - maar niet minder belangrijk. Van Golden werd op 4 februari 1936 geboren in Rotterdam als zoon van een cafébaas en werd in eerste instantie opgeleid als machinebankwerker. De zondagse schilderlessen van een leraar, pater-jezuïet Sterneberg,  voerden hem naar iets anders. Hij werkte een tijd als etaleur en bezocht ook de avondacademie voor schilderlessen en grafische technieken. Ook maakte hij in die tijd zijn eerste reizen, wat hij zijn hele leven fervent bleef doen. 

Tot begin jaren zestig schildert Van Golden wild-abstract in zwart wit (zijn bijnaam in die tijd: Daan 'les mains sales' van Golden) maar een verblijf in Japan (1963-64) beïnvloedt hem blijvend. Een stuk pakpapier van een Japans warenhuis zet hem aan het schilderen in een heel andere stijl. Voortaan is niet wát hij gaat schilderen belangrijk - dat beslist hij van tevoren, of beter gezegd: hij vindt het - maar hóe. 'Het schilderen wordt een meditatieve bezigheid' zei hij begin deze eeuw (tegen auteur Hans den Hartog Jager). Hij verruilt olieverf voor hoogglanzende lakverf.

Het schilderen wordt een meditatieve bezigheid

Daan van Golden

In 1968 exposeert Van Golden op de Documenta in Kassel. Tien jaar later krijgt hij zijn eerste solotentoonsteling in het Stedelijk Museum Schiedam, waar hij ook een atelier heeft en zal blijven. De fotoserie van zijn opgroeiende dochter zal hij pas na haar achttiende exposeren en wordt meteen herkend als een klassieker; de onovertroffen serie Youth is an Art (1997). Een heel ander werk en toch uit die typische Daan van Golden-koker is 'Aqua Azul' uit 1987, toen hij de paden van de Hortus Botanicus in Amsterdam liet vervangen door blauw grind; alsof het pad een rivier was geworden. De vele foto's die ervan circuleren zien er uit als, ja precies, een schilderij van Van Golden. 

In 1999 vertegenwoordigde Daan van Golden Nederland op de Biënnale van Venetië. Zijn werk werd inmiddels internationaal verzameld, in Nederland door de grote musea. Hij is altijd in de belangstelling blijven staan. In 2011 kreeg hij de oeuvreprijs van het Fonds BKVB, het jaar daarop toonde De Hallen in Haarlem zijn werk nog uitgebreid. In 2013 danste hij, de aimabele asceet met de gelaatsuitdrukking van een gelukkige schildpad, zich nog het vuur uit de sloffen op een opening in het Stedelijk Museum Schiedam en dat mag best symbolisch opgevat worden. Nederland verliest een van zijn meest lichtvoetige kunstenaars.