Museum Het Valkhof in Nijmegen.
Museum Het Valkhof in Nijmegen. © ANP

Museum Het Valkhof Nijmegen financieel en cultureel in grote problemen

Museum Het Valkhof in Nijmegen staat er in alle opzichten slecht voor: het is financieel niet gezond, mist visie en is onvoldoende zichtbaar, zowel binnen de stad als daarbuiten. Dat zijn de harde conclusies uit twee onderzoeken naar de bestuurlijke chaos bij Het Valkhof die woensdag zijn gepresenteerd.

Die chaos ontstond eind vorig jaar toen de raad van toezicht na een hoogoplopend conflict museumdirecteur Arend-Jan Weijsters wegstuurde. Weijsters was nog maar een jaar in dienst. Interim-directeur Jan van Laarhoven gaf na zijn aantreden opdracht de gang van zaken te onderzoeken en aanbevelingen te doen voor de toekomst.

Vier van de laatste vijf jaar zijn afgesloten met forse verliezen, het eigen vermogen is meer dan gehalveerd

Uit het onderzoek blijkt dat beide partijen schuld hebben. Weijsters wordt verweten dat hij cruciale informatie heeft afgeschermd voor de raad van toezicht en de organisatie niet op de orde kreeg. In het conflict met de raad zocht hij geen toenadering, maar juist de confrontatie. De raad op zijn beurt heeft er niet dicht genoeg op gezeten.

Het Valkhof heeft zich de afgelopen jaren blindgestaard op een grootscheepse verbouwing die maar niet doorging, schrijven onderzoekers van bureau Berenschot. Ondertussen verslechterde de positie van het museum zienderogen. Vier van de laatste vijf jaar zijn afgesloten met forse verliezen, het eigen vermogen is meer dan gehalveerd.

Ook op cultureel vlak gaat het niet best. Het Valkhof heeft al jaren geen aansprekende tentoonstellingen gehad en die zitten er de komende twee jaar ook niet in. Het museum speelt een bijrol in het culturele klimaat van Nijmegen en is het stiefkindje onder de regionale musea in Nederland. De vaste opstelling is verouderd.

Meer dan andere musea drijft Het Valkhof  voornamelijk op subsidies (90 procent) van de gemeente Nijmegen en de provincie Gelderland. Maar er is weinig overleg met de geldschieters. Er komt ook weinig steun van die kant, constateert Berenschot.

Belangrijk is dat we een keuze maken voor een duidelijk profiel en een stevig expositieprogramma opstellen

Jan van Laarhoven, interim-directeur

De onderzoekers zien voor het Valkhof vooral toekomst als een stadsmuseum, afgewisseld met tentoonstellingen voor een groot publiek. Het Gelders archeologisch centrum, dat nu ook deel uitmaakt van het museum, zou elders moeten worden gehuisvest. De huidige situatie is hybride en ongewenst, aldus de onderzoekers.

Interim-directeur Van Laarhoven kan zich in die conclusies wel vinden. 'Belangrijk is dat we een keuze maken voor een duidelijk profiel en een stevig expositieprogramma opstellen.' Daarvoor zal eerst de financiële situatie van het museum op orde moeten worden gebracht.

Volgens de onderzoekers kan het niet anders of de gemeente moet financieel bijspringen. Ook doen zij de aanbeveling dat de gemeente het eigendom van het gebouw overneemt. Het Valkhof is nu eigenaar van het gebouw, wat ongebruikelijk is bij regionale musea. De huisvestingskosten drukken zwaar op het budget.

Weijsters, die nog altijd geschorst thuis zit, reageert met gemengde gevoelens op de conclusies. 'Ik heb een gewonde organisatie overgenomen. Wij hadden het idee dat we op de goede weg waren, maar ik heb het tij blijkbaar niet kunnen keren.'