Door Belg verkocht schilderij mogelijk echte Rubens en honderd keer meer waard
© EPA

Door Belg verkocht schilderij mogelijk echte Rubens en honderd keer meer waard

In België is rumoer ontstaan rond een in 2015 voor weinig geld verkocht schilderij dat plots een Rubens blijkt te zijn - en die honderd keer zoveel had kunnen opbrengen. In Vlaamse kranten wordt de vraag opgeroepen of het schilderij niet als beschermd cultuurgoed had moeten worden bestempeld, zodat het dan in België zou zijn gebleven.

Het stuk, waarop een man te paard is te zien, werd in juni 2015 via veilinghuis Christie's in Amsterdam verkocht. Volgens de veilingcatalogus ging het om een schilderij dat door een volgeling van de 17de eeuwse schilder Anthony van Dyck is gemaakt. Vooraf werd geschat dat het werk, afkomstig van de Belgische verzamelaar Eric Lippens, 6.000 tot 8.000 euro zou opbrengen. Het werd afgehamerd op 12.500 euro.

Dat is niets vergeleken bij de waardesprong die het schilderij nu mogelijk gaat maken. Het wordt op 25 januari bij Sotheby's in New York geveild als een studie van een andere Vlaamse schilder, Peter Paul Rubens (1577-1640). Geschatte opbrengst: 890.000 tot 1.300.000 euro. Wie de eigenaar van het doek is, is niet bekendgemaakt.

'Dit nieuw ontdekt werk is een zeldzaam voorbeeld van een grootschalige studie van een dier door Rubens', zo begint de uitgebreide beschrijving in de catalogus van Sotheby's. Daarin wordt vermeld dat het schilderij eerder in verband werd gebracht met Van Dyck. De directeur van museum het Rubenshuis in Antwerpen en de voorzitter van het onderzoeksinstituut Rubenianum worden aan het slot van de beschrijving bedankt voor hun 'bevestiging van de toeschrijving aan Rubens op basis van een eerste onderzoek'.

Smaller geworden

De nieuwe koper krijgt wel een kleiner en soberder schilderij; het is 26 centimeter smaller geworden en een landschap en wolkenlucht zijn daardoor zo goed als verdwenen. Volgens Sotheby's is er in de 19de eeuw een strip aan het doek toegevoegd, waarna het werk is overgeschilderd. Röntgenfoto's bewijzen dat, stelt het veilinghuis. De later aangebrachte verf is 'met succes verwijderd'.

Rubenianum-voorzitter Arnout Balis zegt in de Belgische krant De Standaard dat werken ten behoeve van verkoop vaak werden geretoucheerd als ze er onaf uitzagen, wat bij een studie per definitie het geval is. Hij zegt dat hij het werk een half uur heeft kunnen bekijken. 'In dit geval ben ik niet verder dan dat er een goede kans is dat het Rubens is.'

Het komt vaak voor dat schilderijen spectaculair in waarde stijgen door een nieuwe toeschrijving. Zo wordt nu in Museum Het Rembrandthuis in Amsterdam het vroege schilderijtje De reuk van Rembrandt van Rijn (1606-1669) tentoongesteld. Dat kwam in 2015 in de Verenigde Staten ter veiling als een '19de eeuws' werk. De geschatte opbrengst was toen 448 tot 718 euro. Omdat vermoed werd dat het om een Rembrandt ging, werd er tijdens de veiling hard gevochten om het paneel. Het winnende bod bedroeg 782.000 euro. Het is nu vermoedelijk nog meer waard: het bleek tot een door Rembrandt gemaakte serie over zintuigen te behoren. Daarvan waren er al drie bekend.