Maak Radio 4 dienstbaarder

Voorstellen voor veranderingen en verbeteringen van zenders en het bijbehorende bestel worden in Hilversum zelden juichend ontvangen. Zie Radio 4. Voor die zender zijn voorstellen geformuleerd die tot een herkenbaarder profiel leiden: kies overdag voor klassieke muziek in brede zin, en voor de avonden om ongeveer 22.30 uur voor andere genres, zoals jazz, improvisatie en wereldmuziek of mengvormen daarvan (cross-overs).

Hoe zit het voorstel voor Radio 4 in elkaar? Globaal als volgt.

Zorg voor grotere programmablokken, breng complete werken en elke middag een volledig concertblok. Bezorg tenminste een keer per week een complete opera, verzin thema's, maak een speciale zomerprogrammering (festivals). Geef in een aantal blokken ook concert-informatie en muziekactualiteiten. Voorkom versnippering, dus verminder het aantal verschillende programmatitels, verminder de hoeveelheid gesproken woord en het aantal presentatoren. Zorg voor een logische programmatische opbouw, voor samenhang in repertoirekeuze. Maak, kortom, geen programma's maar programmeer.

Dan zul je zien dat je de vensters op de muziekwereld ongelooflijk ver open kunt zetten en geen concessies hoeft te doen aan kwaliteit en repertoirekeuze. Het betekent geen beperking tot het romantisch repertoire of uitsluiting van nieuwe muziek. Het hoeft ook helemaal niet te leiden tot een zender die zich slechts op de grootste gemene deler richt of zich beperkt tot het ijzeren repertoire. Evenmin staat de luisteraar een equivalent van Classic FM te wachten. En de opmerking van een Radio-4-programmamaakster als zou dit plan bijdragen aan de 'voortschrijdende debilisering van de publieke omroep' slaat al helemaal als een tang op een varken.

De veranderingen op Radio 4 betekenen hoogstens een inperking van de persoonlijke ambities van die programmamaker, die van mening is dat mensen mooi en belangrijk moeten vinden wat hij mooi en belangrijk vindt. De maker maakt zich in dit nieuwe Radio-4-plan meer dienstbaar aan zijn publiek. Bijvoorbeeld door af en toe wat meer zijn mond te houden voor de microfoon.

Radio 4 kan bij doorvoering van het nieuwe profiel meer mensen aan zich binden, die je bovendien - en daarom gaat het ook - als luisteraar langer kunt vasthouden. Zo vergroot je je bereik, je maakt een betere zender, je werkt met minder mensen en daardoor efficiënter en goedkoper.

Allemaal gevaarlijke woorden in (delen van) Hilversum, want dat wordt als buitengewoon bedreigend gezien. Toch is het noodzakelijk dat verder wordt gekeken dan het eigen programma.

De klassieke muziekzender van de Publieke Omroep kan en moet een belangrijke bijdrage leveren aan het Nederlandse culturele leven, initiatieven (blijven) ontwikkelen voor muziekproducties en concertseries (zoals Zaterdagmatinee en Zondagochtendconcert) op de verschillende podia in het land. Hij behoort het cultureel erfgoedte ontsluiten en te documenteren en expliciet aandacht te besteden aan Nederlandse muziek.

Kwaliteit staat daarbij voorop. Dat betekent dat de meerwaarde die Radio 4 kan leveren mede afhankelijk is van de kwaliteit van het Nederlandse muziekleven, met inbegrip van de ensembles (orkesten en koor) van het Muziekcentrum van de Omroep.

De Concertzender zal, zoals het er nu uitziet, haar aanvullende rol kunnen blijven vervullen. Mochten bepaalde muziekgenres voor kleinere publieksgroepen onderbedeeld blijven op Radio 4, dan kan deze zender dat hiaat eenvoudig dichten.

Ik zie geen enkele reden om Radio 4 niet te hervormen en niet te proberen het publiek langer te laten luisteren. Daar komt bij: de Publieke Omroep moet bezuinigen. Dat kan ook op Radio 4. De kwaliteit van de zender kan er zelfs door toenemen.