Voor kraken is lef en doorzettingsvermogen nodig

Veel oud-krakers denken met gepaste trots terug op hun jaren van verzet tegen maatschappelijk onrecht. Zoals Frans Bieckmann, die in de Volkskrant (Forum, 25 augustus) een lans breekt voor illegale acties, mits daarbij geen geweld wordt gebruikt jegens personen. Hij neemt hiermee stelling tegen de opvatting van voormalig actievoerder Wijnand Duyvendak, die door de knieën is gegaan vanwege de hetze tegen hem in de media.

Ik neem gevoeglijk aan dat Bieckmann niet doelt op geweld tegen ME’ers. Veelal viel het gooien van stenen naar geharnaste ME’ers, wat overigens zeer incidenteel plaatsvond, mijns inziens te billijken. Dit als reactie op het geweld waarmee de politie het verzet op straat probeerde te breken. Dat accent blijft in de discussie tot op heden nagenoeg onbelicht. Bij de terugblik op het buitenparlementaire protest in de jaren tachtig wordt door de media een eenzijdig beeld geschapen, als zouden uitsluitend de linkse actievoerders geweld hebben gebruikt.

En geloof me, er vonden begin jaren tachtig aan de zijde van de politie krankzinnige taferelen plaats, met name door toedoen van hordes stillen (agenten in burger) die er schijnbaar plezier aan beleefden krakers in steegjes af te rossen. Deze stillenterreur staat menigeen nog op het netvlies gegrift, alsmede de intimiderende matpartijen door ME’ers, met hun bijtgrage honden en misselijkmakende traangas. Om over het geweld van knokploegen die in opdracht van huiseigenaren op krakers werden afgestuurd, maar te zwijgen.

Politiegeweld is van alle tijden. Hoe daadkrachtiger het verzet zich manifesteert, hoe steviger het geweld dat de staat etaleert. We hebben het eind jaren zeventig, begin jaren tachtig meerdere malen mogen aanschouwen in bijvoorbeeld Amsterdam, Nijmegen en Dodewaard. Maar ook sinds dat roerige tijdsgewricht bleven actievoerders en ME’ers elkaar het leven zuur maken, al namen de confrontaties af naarmate de autoriteiten efficiëntere juridische middelen kregen om het protest in de kiem te smoren, en de kraakbeweging oploste in scenes.

Wat zich tot nu toe in de 21ste eeuw op straat afspeelt, stelt helaas niet bijster veel meer voor. In vergelijking met de weerbarstige krakers uit de jaren tachtig lijken we nu te maken te hebben met watjes. Op zich begrijpelijk, aangezien men een forse straf tegemoet kan zien door enkel al te dreigen met geweld. Dus wordt er met verfzakjes gesmeten, en soms ketenen de krakers zichzelf vast aan leidingen. De meeste kraakpanden blijken verlaten zodra de ME verschijnt.

Verhalen als zou de Amsterdamse ME een tweetal malen onaangenaam verrast geweest zijn met de vondst van explosieve boobytraps, verwijs ik gaarne naar het rijk der fabelen. Geen haar op het kraakhoofd die eraan denkt op een dergelijk lafhartige wijze de politie te verwonden, of erger. De verhalen over de boobytraps zijn ook nooit nagetrokken door de pers, voor zover dat al mogelijk was geweest. Het is het woord van de autoriteiten tegen dat van de kraker. Rara, wie wint?

In grote lijnen opereren de krakers van nu in de marge, maar blijven desondanks van toegevoegde waarde voor het leven in een wijk. De meeste panden die langdurig leegstaan, kunnen helaas niet worden gekraakt. Dit als gevolg van het werk van antikraakbureaus die een student tijdelijk in een pand laten bivakkeren waar wel dertig studenten zouden kunnen wonen. En dat terwijl de woningnood gigantisch is, er enorm veel vastgoed leegstaat en je voor een krappe studentenkamer, mits beschikbaar, minimaal 600 euro betaalt. Ronduit crimineel.

Het is dan ook een gotspe dat in Haagse parlementaire kringen stappen worden gezet om een verbod op het kraken te bewerkstelligen. Dat daarmee de speculatieve vastgoedsector een enorme dienst wordt bewezen, nemen het CDA, VVD en ChristenUnie op de koop toe. Laten we het op een vriendendienst houden. Ik zou zeggen: dien een wetsvoorstel in dat gemeenten in staat stelt panden die langer dan een jaar leegstaan te onteigenen, zodat ze tegen betaalbare huur beschikbaar kunnen worden gesteld aan woningzoekenden. Dan doe je wat aan de leegstand/speculatie en de woningnood, waardoor zelfs de noodzaak om te kraken zal afnemen. Tel uit je winst.

Een van de voorvechters voor een kraakverbod, VVD-Kamerlid Edith Schippers, licht in een artikel in de Volkskrant toe waarom een kraakverbod zo’n geweldige maatregel is (Forum, 28 augustus). Zo zou het de samenleving vrijwaren van radicaal geweld. Ze rakelt hierbij wat voorvallen op, zoals het bedreigen van dierproefnemers door activisten, waardoor een kraakverbod in haar ogen gerechtvaardigd is. Er is bij mijn weten geen enkel bewijs voor het feit dat alle radicale acties die in dit land gevoerd werden en worden, voortkomen uit de kraakwereld. Het slaat als een tang op een varken, en is discriminerend voor mensen die gehuurd wonen of een woning bezitten.

Schippers stigmatiseert er verder vrolijk op los. Zo schrijft ze dat ‘krakers in Amsterdam hun buren het wonen onmogelijk maken’. Ja, beste mevrouw Schippers, dat gebeurt, maar neem van mij aan dat dit gelukkig uitzonderingen zijn die (uiteraard) breed worden uitgemeten in de media. Jij weet als geen ander hoe dit werkt. Krakers die zich netjes gedragen halen de krant nu eenmaal niet. Trouwens, ook huiseigenaren vallen hun buren wel eens lastig, verbiedt de VVD dan ook de koopsector?

Wie zijn ogen daadwerkelijk de kost geeft in een stad als Amsterdam – en dus zijn mening vanuit de Haagse kaasstolp niet louter baseert op gekleurde berichtgeving – zal al gauw ontdekken dat de krakers van nu een leven leiden dat doet terugdenken aan de jaren zestig. Ze versieren hun panden en fietsen met bloemetjes op het stuur, lopen rond met lange haren in wat wij ooit typeerden als hippiekledij, leggen gevel- en moestuinen aan en betrekken omwonenden bij buurtactiviteiten.

Krakers studeren, of nemen een baantje. Ze komen op voor de sociale huursector, ouderen, er ontstaan speciale kraakspreekuren voor studenten en zelfs politieke jongerenorganisaties als Dwars en Rood nemen de koevoet weer ter hand. Je zou er als oud-kraker weemoed van krijgen, bij zo veel jeugdig elan, ondernemingszin en betrokkenheid voor het leven in de buurt, een gedrag dat bij de meeste jongeren faliekant ontbreekt.

Het is veelzeggend dat de politici in Den Haag zich enerzijds terecht zorgen maken over het (door henzelf gecreëerde) egoïsme en gebrek aan solidariteit in de samenleving, maar anderzijds die energieke jongeren die zich daarvan durven te onderscheiden – want neemt u van mij aan, voor kraken is vandaag de dag lef en doorzettingsvermogen nodig – achter slot en grendel willen zetten. Ze leren het ook nooit, die politici.