Yoga voor het jachtige kind

Het is woensdagmiddag vier uur en in kinderyogacentrum Jip en Jan in Almere ligt Mariska (10) met haar hoofd op de buik van Daniëlla (8)....

De les is begonnen met een korte meditatie. Negen kinderen in een kring, vijf kaarsjes in het midden. Kleermakerszit, de rug recht, duimen en wijsvingers tegen elkaar, de ogen gesloten. 'Ga met je aandacht naar je ademhaling', zegt docente Helen Purperhart. Op de achtergrond klinkt rustige muziek. De kinderen draaien rondjes met hun hoofd, masseren elkaars rug en schouders door er 'net als de regen' met de vingers op te tokkelen. 'Yoga vind ik leuk, want dan word ik rustig en meestal ben ik druk', zegt Daniëlla.Purperhart begon vier jaar geleden met lessen kinderyoga en merkt dat de belangstelling toeneemt. Oorzaak: de onrust in het kinderleven. Kinderen rennen van school naar sportvereniging, muziekles en knutselclub en kijken op tv naar de Power Rangers die schietend over het scherm trekken. Hoe ze kunnen ontspannen, weten ze vaak niet.Kinderen kunnen de asanas, de traditionele yogahoudingen, niet lang volhouden, weet Purperhart. 'Je kunt ze niet te lang in een bepaalde houding zetten, het moet wat speelser.' Daarom ontwikkelde ze haar eigen cursusmateriaal: de kinderen doen een slang na die een hond wordt en vervolgens een kikker. Of ze beelden een boom uit: op én been, de armen gespreid.Ze is bezig met het schrijven van een boek over kinderyoga en draagt twee keer per jaar zes zaterdagen achtereen haar kennis over. De aankomende cursus, die in januari begint, is alweer bijna vol. Een deel van de kinderen die in Almere naar de yoga komen, heeft concentratie- en gedragsproblemen. Zo heeft Sevanja (9) ADHD en hoorde ze van haar juf, die zelf aan yoga doet, dat dat wel wat voor haar zou zijn.Leontine Reitsma, die eind deze maand in spiritueel centrum De Roos in Amsterdam met een cursus kinderyoga begint, benadrukt echter dat alle kinderen er baat bij kunnen hebben. Ze doen zelfvertrouwen op, leren zich te concentreren, hun gevoelens te verwoorden, registeren wat er in henzelf gebeurt en vergroten hun bewegingsvermogen.Dat verklaart het grote animo van scholen, denkt Daniëlle Bersma van Samsara Yoga Opleidingen in Bilthoven. Bersma en haar collega Marjoke Visscher schreven het boek Spelen met yoga en geven vaak les aan docenten die meer willen weten over ademhalings- en ontspanningsoefeningen voor kinderen. Ook orthopedagoge José Kuijsters uit Oosterhout krijgt steeds meer verzoeken van basisscholen. 'Kinderen zijn soms zo druk dat ze niet meer uit zichzelf rust vinden. Leerkrachten zoeken naar een manier om hen te laten ontspannen.'Kuijsters gaat naar scholen toe en leert docenten hoe zij in de gymles of gewoon in de klas yoga-oefeningen kunnen toepassen. Geef de kinderen een steentje bijvoorbeeld, laat ze de ogen sluiten, begin rustig te tellen en vraag ze het steentje bij elke tel van de ene naar de andere hand te brengen. 'Een voorloper op het mediteren', aldus Kuijsters. Sommige docenten zijn aanvankelijk sceptisch, zegt ze. 'Schrijven ze zich in voor een workshop evenwicht en tegenwicht voor kleuters en dan moeten ze van mij een slaapzak meenemen. Omdat ik vind dat ze zelf moeten ervaren wat oefeningen met hen doen: vallen ze in slaap of voelen ze weerstand? Maar de meesten zijn na afloop erg enthousiast.'Bewustwording, dat is het belangrijkste wat kinderen door yoga kunnen leren, zegt Bersma. 'Op al die clubjes moeten ze van alles. Bij yoga heerst geen concurrentie of prestatiedwang en wordt niet over ze maar met ze gesproken: hoe voelen ze zich, wat betekent bepaald gedrag voor ze. Het gaat erom dat je samen tijd besteedt aan de dingen die om hen heen gebeuren.'Purperhart hoort van ouders dat hun kinderen rustiger worden, dat ze soms thuis op hun bed mediteren. Ze geeft ook les op een Amsterdamse school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen, aan pubers tussen de dertien en de zeventien. 'Ik heb me de eerste paar keer zo verbaasd: zaten ze daar met een pet op en het liefst ook nog met een zonnebril, maar niemand deed giechelig. Ze nemen het allemaal uiterst serieus.'