Japan slaagt er als eerste in gas te winnen uit 'brandbaar ijs'

Japan is er als eerste land ter wereld in geslaagd in de zeebodem aardgas te winnen uit methaanhydraat, ook wel 'brandbaar ijs' genoemd. Regeringsvertegenwoordigers en deskundigen spreken van een stap vooruit in het aanboren van een veelbelovende, maar nog altijd weinig begrepen energiebron.

TOKIO - De nieuwe aardgasbron zou een alternatieve vorm van energie kunnen bieden voor bestaande olie- en gasreserves. Dat zou vooral cruciaal kunnen zijn voor Japan, 's werelds grootste importeur van vloeibaar aardgas. De Japanners zijn na de ramp met de Fuku-shima-kerncentrale verwikkeld in een verwoed debat over de vraag of hun land zwaar moet blijven leunen op kernenergie.

Deskundigen schatten dat de wereldwijde hoeveelheden koolstof in gashydraat zeker twee keer zo groot zijn als de koolstof in alle andere fossiele brandstoffen op aarde bij elkaar.

Gashydraat is een op ijs gelijkende stof in permafrost of in de zeebodem, opgebouwd uit een rooster van bevroren watermoleculen waarin methaangas zit opgesloten. Door het methaangas is de stof licht ontvlambaar - een aansteker erbij is genoeg om het ijs sissend vlam te doen vatten.

Onderzoekers waren er al eerder in geslaagd aardgas te winnen uit binnenlandse methaanhydraatreserves, maar nog niet uit de sedimentlaag onder de zeebodem, waar de grootste reserves geacht worden te liggen.

Wat precies de eigenschappen zijn van het onderzeese aardgas is vooralsnog onduidelijk, evenals de gevolgen voor het milieu. Evenmin duidelijk is hoe de winning van methaanhydraat commercieel rendabel kan worden gemaakt.

Japan heeft sinds de eeuwwisseling voor honderden miljoenen euro's geïnvesteerd in de zoektocht naar potentiële aardgasreserves in de Japanse Zee en de Stille Oceaan. De zoektocht is alleen maar urgenter geworden sinds de kernramp van Fukushima van twee jaar geleden. Sindsdien ligt het Japanse nucleaire programma nagenoeg plat, met een scherpe importstijging van fossiele brandstoffen als gevolg.

Het Japanse ministerie van Economische Zaken maakte bekend dat een ploeg wetenschappers aan boord van het boorschip Chikyu dinsdagmorgen een proefboring was begonnen in een 300 meter onder de zeebodem verborgen laag methaanhydraat. Het schip is al sinds januari aan het boren in een duizend meter diep gebied in de Stille Oceaan, 80 kilometer ten zuiden van het Atsumi-schiereiland in centraal-Japan.

Allereerst boorden de wetenschappers de laag methaanhydraat aan, daarna verlaagden ze de druk waardoor het aardgas en het ijs zich scheidden, waarna het gas omhoog werd gepompt. Uren later was er een vlam op het achterschip te zien, als bewijs dat er gas werd geproduceerd, aldus het ministerie.

'Japan kan nu eindelijk een eigen energiebron hebben', zei Takami Kawamoto, woordvoerder van Jogmec, het Japanse staatsbedrijf dat de aardgaswinning leidt.

In vijf jaar rendabel
Japan hoopt de technologie voor de onderzeese winning binnen vijf jaar rendabel te maken. 'Dit is 's werelds eerste proefproductie van gas uit oceanisch methaanhydraat, en ik hoop dat we erin slagen dit tot een stabiele gasproductie te laten uitgroeien', zei de Japanse handelsminister Toshimitsu Motegi tijdens een persconferentie in Tokio.

Motegi erkende dat er nog allerlei technische problemen kleven aan de winning van oceanisch aardgas. Tegelijkertijd, zo zei hij, 'gold schaliegas in een eerder stadium ook als lastig te winnen, terwijl het nu op grote schaal wordt geproduceerd'. 'Door de technische hordes een voor een te slechten, kunnen we spoedig beginnen met het aanboren van de energiebronnen rond Japan.'

Volgens schattingen van Jogmec herbergt de Nankai-trog zeker 1,1 biljoen kubieke meter methaanhydraat, het equivalent van elf jaar aan Japanse gas-import. Een andere, grove schatting van het National Institute of Advanced Industrial Science and Technology (AIST) in Tokio houdt het zelfs op 7 biljoen kubieke meter, genoeg om Japan voor bijna een eeuw van gas te voorzien.

'Nu weten we dat winning mogelijk is', zegt zeegeoloog Mikio Satoh van AIST. 'De volgende stap is om te zien hoe ver Japan de kosten naar beneden kan krijgen, opdat de technologie ook economisch aantrekkelijk kan worden gemaakt.'

Takami Kawamotostaatsgasbedrijf