De grootste blokkendoos

De Reus van Rem, De Kolos van Koolhaas: bijnamen genoeg voor het gebouw van Rem Koolhaas dat de Kop van Zuid siert. Donderdag werd het gebouw opgeleverd.

ROTTERDAM - Hoogtevrees is geen optie als je op de veertigste verdieping je neus tegen het raam drukt. Door de smalle ruit van vloer tot plafond oogt Rotterdam als een miniatuurstadje: de Erasmusbrug is een schaalmodel waar schattige autootjes overheen rijden en radiografisch bestuurbare containerscheepjes onderdoor tuffen.

'De Rotterdam', de donderdag opgeleverde blokkendoos van architect Rem Koolhaas, is met 150 meter weliswaar niet 's lands hoogste gebouw, maar in volume (160.000 m2) wel het grootste. Halverwege, bij de 22ste verdieping, verspringen de bouwdelen van de torens in verschillende richtingen ten opzichte van elkaar.

Alles in de directe omgeving valt in het niet, zo massief oogt 'de Reus van Rem', alias 'de Kolos van Koolhaas', alias 'het Kamerscherm' alias 'de Grote Grijze Geitenbreier' - laat het verzinnen van bijnamen maar aan de Rotterdammers over. Binnen valt het immense volume echter totaal niet op; het hele complex past zelfs op een lapje grond ter grootte van amper een voetbalveld.

Koolhaas is een 'starchitect' en dus zwermen architectuurrecensenten van The Telegraph, El País, El Mundo, The Guardian en de Frankfurter Allgemeine Zeitung door zijn jongste icoon van glas en staal. Een verticale stad, zo noemt Koolhaas de drie met elkaar verbonden torens, omdat je er kunt wonen, winkelen, werken en recreëren. In de Westtoren zitten 240 huur- en koopappartementen, in de Middentoren zitten kantoren; in de Oosttoren vestigt zich een viersterrenhotel met 285 kamers en is nog meer kantoorruimte.

De Rotterdam zou eigenlijk al in 2001 worden gebouwd, maar toen stortte de vastgoedmarkt in. In december 2009 kon de constructie alsnog beginnen dankzij de toezegging van de gemeente om de kantoorverdiepingen van de Middentoren te huren. Zo'n 2.500 ambtenaren trekken er in 2014 in. Keerzijde is dat de veertig jaar oude Marconitorens in Rotterdam-West leeg komen te staan.

'De gemeente gaat van 32 naar vier kantoorlocaties en daarmee besparen we miljoenen euro's', verdedigt wethouder Hamit Karakus het veelbesproken huurcontract.

Het vergt nog enige fantasie hoe De Rotterdam er uitziet als er dagelijks zo'n vijfduizend mensen in- en uitlopen. Het pand is casco opgeleverd, de gebruikers beginnen nu met de afwerking en inrichting. De hotelmanager is nu al in zijn nopjes. 'Wij zijn het enige hotel ter wereld dat van buiten én van binnen is ontworpen door Koolhaas. We gaan op 10 januari open en de eerste week zitten we al helemaal vol.'

Ook de appartementen trekken veel bekijks, vertelt de verkoopmakelaar in een modelwoning op de negende verdieping. 'Elke verdieping die je hoger wilt wonen, betaal je slechts duizend euro extra.' De drie penthouses van ruim een miljoen euro zijn al verkocht.

'Ja, het is een groot gebouw, maar daar gaat het niet om', zegt Koolhaas beneden in de lobby. 'Je hebt nu eenmaal kritische massa nodig om alle functies van verticale stad te verenigen.'

Niet de armlastige steden bepalen tegenwoordig de architectuur, aldus Koolhaas, maar projectontwikkelaars. Toch prijst hij het Rotterdamse stadsbestuur, dat als hoofdhuurder het beslissende zetje gaf. 'Vijftien jaar geleden was deze Wilhelminapier een spookstad, maar gelukkig heeft de stad altijd de noodzaak gevoeld om te bouwen. Van verlaten havengebied wordt dit weer een stuk levende stad.'