Auke (15) mag zijn gedicht wel voorlezen, maar niet op 4 mei

Het gedicht Foute Keuze zal op 4 mei niet worden voorgelezen tijdens de Nationale Dodenherdenking in Amsterdam. Dat heeft het Nationaal Comité 4 en 5 mei donderdag bekendgemaakt.

AMSTERDAM - Foute Keuze is geschreven door de 15-jarige Auke de Leeuw, in het kader van de gedichtenwedstrijd die het comité ieder jaar uitschrijft onder scholieren. Het gedicht gaat over zijn oudoom, die tijdens de Tweede Wereldoorlog een 'foute keuze' maakte door zich aan te sluiten bij de Waffen-SS.

Het besluit van het comité om De Leeuw zijn gedicht op 4 mei te laten voorlezen op de Dam, stuitte eerder deze week op fel protest. De directie van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) deed een dringende oproep om het gedicht uit het programma te halen. Het Nederlands Auschwitz Comité dreigde zelfs de jaarlijkse herdenkingsdienst te zullen boycotten als dit niet zou gebeuren.

'Aan daders kun je 364 dagen per jaar aandacht besteden', zegt Esther Voet, adjunct-directeur van het CIDI. 'Maar op 4 mei herdenken we slachtoffers. Deze man was geen slachtoffer.'

De Nationale Herdenking is van te grote waarde en betekenis om te laten overschaduwen door de discussie die is ontstaan door het gedicht van een 15-jarige scholier, liet het Nationaal Comité 4 en 5 mei donderdag weten. 'Ook hebben wij nooit de ambitie of de wens gehad om de Nationale Herdenking te verbreden door ook daders te herdenken.'

Foute Keuze zou in eerste instantie worden voorgelezen bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Directeur Dirk Mulder zag daar al meteen van af, omdat hij vreesde dat dit met zijn herdenkingsprogramma op gespannen voet zou komen te staan. 'Het is een prachtig gedicht, maar niet passend op deze plaats en deze dag. Op 4 mei wil je mensen niet voor het hoofd stoten.'

Toch gaat de Nationale Dodenherdenking niet zelden gepaard met commotie. Zoals in 2010, toen de Duitse ambassadeur Thomas Läufer de plechtigheden op de Dam wilde bijwonen. Vorig jaar was het een toespraak in Culemborg van de zoon van NSB-voorman Meinoud Rost van Tonningen die onrust wekte.

'Elke dodenherdenking heeft zijn eigen rel', zegt Maud van de Reijt, historicus en auteur van Zestig jaar herrie om twee minuten stilte. 'Er wordt al jaren gestreden over welke slachtoffergroepen tijdens de herdenking centraal moeten staan. Bovendien komen er steeds meer groepen bij. Vroeger waren het alleen verzetsstrijders en militairen van de Tweede Wereldoorlog, inmiddels is het iedereen die sinds 1940 in naam van het koninkrijk is gestorven. Ook komt er steeds meer aandacht voor de nakomelingen van daders, of zelfs voor Duitse slachtoffers.'

Dat het comité uiteindelijk toch is gezwicht, is begrijpelijk, maar niet heel moedig, zegt socioloog en cultureel antropoloog Rob van Ginkel, verbonden aan de universiteit van Amsterdam. 'Eén broer naar de SS, de andere vier in het verzet: zulke rare tegenstrijdigheden had je nu eenmaal in die tijd. Oorlog is chaos. En dit gedicht geeft dat mooi weer.'

.

Auke de Leeuw:

FOUTE KEUZE
Mijn naam is Auke Siebe Dirk

Ik ben vernoemd naar mijn oudoom Dirk Siebe

Een jongen die een verkeerde keuze heeft gemaakt

Koos voor een verkeerd leger

Met verkeerde idealen

Vluchtte voor de armoede

Hoopte op een beter leven

Geen weg meer terug

Als een keuze is gemaakt

Alleen een weg vooruit

Die hij niet ontlopen kan

Vechtend tegen Russen

Angst om zelf dood te gaan

Denkend aan thuis

Waar Dirk z'n toekomst nog beginnen moet

Zijn moeder is verscheurd door de oorlog

Mama van elf kinderen, waarvan vier in het verzet zitten

En een vechtend aan het oostfront

Alle elf had ze even lief

Dirk Siebe kwam nooit meer thuis

Mijn naam is Auke Siebe Dirk

Ik ben vernoemd naar Dirk Siebe

Omdat ook Dirk Siebe niet vergeten mag worden.