21 jaar uitzwaaien

Telkens zag Deanna Dikeman hoe haar moeder de tranen verdrong en haar vader dapper bleef groeten als ze wegreed. Zijzelf moest ook geregeld snikken, en dan helpt het als je je kunt concentreren op het indrukken van het knopje.

In de herhaling schuilt het noodlot. Vader en moeder zwaaien telkens op de oprit voor het huis naar hun vertrekkende dochter in de auto. Elke keer iets ouder, elke keer wat brozer. Je weet dat het onherroepelijk is: de foto dat er nog maar een van hen staat te wuiven.

Deanne Dikeman bekroop het gevoel van een onafwendbare leemte helemaal niet, toen ze de foto's van haar ouders maakte. Ze fotografeerde Gerald en Pat ook als ze aan het afwassen waren of de tuin aan het sproeien en het gras aan het maaien. Afscheid nemen was niet meer dan een vanzelfsprekend bestanddeel in haar project hun levens te documenteren.

Neemt niet weg dat het altijd weer een emotioneel moment was. Zelf woont ze in Missouri, op zeven uur rijden van haar ouderlijke woning in Sioux City, Iowa. Ze kwam er vier, vijf keer per jaar en telkens zag ze hoe Pat de tranen verdrong en Gerald dapper bleef groeten als ze wegreed. Zijzelf moest ook geregeld snikken, en dan helpt het als je je even concentreert op het indrukken van het knopje van het fototoestel.

Ze begon ermee in 1991. Gerald was 73, Pat 66. Ze vonden het best dat ze hen fotografeerde, Gerald had ook altijd foto's van het gezin genomen. Het duurde tot 2009 voordat ze op het idee kwam er een serie van te maken. Bladerend door de honderden foto's van het familieleven, stuitte ze op de uitzwaaigeschiedenis.

Ze raakte geroerd door de veranderingen in hun gezicht en hun houding, maar de overeenkomsten in het beeld troffen haar net zo goed. Gedurende die jaren veranderde veel ook lange tijd niet: het huis, het terras, de auto. Soms keren dezelfde kleren terug. En passant is in de marge van de foto's ook een deel van haar verhaal verschenen: een hond, een baby, die later de jongen is geworden die op de foto tussen zijn opa en oma staat.

Ze heeft de serie nog aan beiden kunnen tonen. Toen ze vertrok heeft ze weer een foto genomen, het zou de laatste zijn waar Gerald opstaat. Je ziet dat hij al een beetje zwakjes is, hij leunt tegen de achterkant van de auto. Een maand later zou hij overlijden.

Nog steeds neemt Deanna foto's van Pat als ze op bezoek is. Het vertrek valt haar steeds zwaarder. Pat, 87 inmiddels, had al gezegd: 'Deanna, geen foto's meer.' Maar ze weigerde er gehoor aan te geven. Ze had gezegd: 'Mam, we moeten door.'

De Amerikaanse Deanna Dikeman (1954) bundelde het afscheid van haar ouders in 27 goodbyes. Het kost €34,29 en is enkel te bestellen via blurb.com. Meer werk van Dikeman op: deannedikeman.com