Joods meisje heeft verrassend scherpzinnige kijk op het leven

JEUGDTHEATER..

Spoonface

* * * *

Lelystad Twee voorstellingen over ‘terminale kanker’ toeren door Nederland, met verrassend veel overeenkomsten: Als de dood met Renée Soutendijk en Spoonface door BonteHond. Zware kost, licht getoonzet. In beide producties is de zieke zelf voortdurend helder aan het woord over het naderend einde, met frisse afstand en relativering.

Waar Soutendijk echter de klinische kant bekritiseerd – zij voelt zich object van onderzoek – filosofeert het Joodse meisje Spoonface over leven en lijden in haar familie. Het grootste verschil: het analytische Als de dood is bedoeld voor volwassen publiek, het grimgrappige Spoonface behandelt een oorspronkelijk voor volwassenen geschreven monoloog als tekst voor publiek vanaf 9 jaar.

Dat laatste getuigt van moed. Regisseuse Noël Fischer schrapte geen woord uit het hoorspel van Lee Hall (mooi vertaald door Jibbe Willems). Zelfs het Joodse milieu, met generatielang gevoeld lijden, komt uitvoerig aan bod. Eva Zwart houdt een uur lang de aandacht vast als het vreemde kind Spoonface, dat met klem zegt ‘achterlijk’ geboren te zijn en toch een verrassend scherpzinnige levenskijk heeft.

Terwijl Zwart zich direct tot het publiek richt, komen haar alcoholische moeder (Julia van de Graaff) en de overspelige vader (David Eeles) tot leven in grotesk gemimede scènes. Dat maakt hun woordenloze verdriet en onmacht des te voelbaarder. Nu hen de taal onthouden wordt – ze zijn allebei hoog opgeleid – zijn ze zetstukken in de hand van, ja van wie? God? Spoonface vraagt het zich allemaal af – brilletje op, brilletje af: ‘Ben ik door God op mijn hoofd getikt?’ en in verbasterde tijden (‘dood ging gaan’) praat ze over het ‘niets’ van na de dood als over de existentie van voor je geboorte. Geen makkelijke onderwerpen, gelardeerd met fragmenten opera, scans en chemokuren, maar het aanhoren waard. Alleen al om Spoonfaces overtuigingskracht hoe je je kunt laten troosten door ‘de schoonheid van de droefheid’.

Annette Embrechts