Na de brand in Londen rijst de vraag: hoe veilig zijn onze flats?

Vijf vragen over brandveiligheid in Nederland

Nederlandse gebouwen moeten voldoen aan strenge brandveiligheidsmaatregelen om rampen als die in de Londense flat te voorkomen. Alleen: datzelfde geldt voor Engelse flats. Kan het in Nederland dan ook misgaan?

Hoe zijn de Nederlandse voorschriften voor brandveiligheid geregeld?

Die staan vastgelegd in het Bouwbesluit, waarvan de laatste versie uit 2012 stamt. Ze zijn erop gericht dat bewoners kunnen vluchten en dat de brand zich niet te snel uitbreidt. Daarom dienen grote flats ten minste twee onafhankelijke vluchtroutes te hebben en moeten appartementen brand minimaal een uur binnenhouden voordat het vuur overslaat naar andere woningen. Zo moeten muren en vloeren brandwerend zijn en dienen luchtkanalen voorzien te zijn van kleppen die tijdens een brand dichtklappen. De brandweer heeft hierdoor genoeg tijd om de brandende woning te blussen.

Werkt het ook zo in de praktijk?

Brand Londen

Bij een enorme brand in een Londense flat zijn doden en gewonden gevallen.

Het is ingewikkeld om aan al die voorschriften te voldoen, vertelt Emiel van Rossum, oprichter van Brandpreventie Academy. Sterker nog: 'Geen enkel gebouw in Nederland voldoet 100 procent aan de wet. Dat is ook een utopie.' Volgens Van Rossum zorgen de voorschriften voor zoveel technische complexiteit, dat de bouwsector door een gebrek aan kennis niet in staat is om alles uit te voeren. Daarnaast is er een gebrek aan slagkracht bij de overheidsinspectie en nemen niet alle gebouweigenaren hun verantwoordelijkheid, vindt hij. Hierdoor gebeuren er weleens ongelukken, zoals in 2015, toen vier bewoners van een seniorenflat in Nijmegen omkwamen door een grote brand. Het vuur verspreidde zich via een schacht die niet brandveilig genoeg was, legt hij uit.

Geen enkel gebouw in Nederland voldoet 100% aan de wet. Dat is ook een utopie

Emiel van Rossum, oprichter van Brandpreventie Academy

Zijn Nederlandse flats dan onveilig?

Peter van de Leur, tot voor kort hoogleraar brandveiligheid aan de Universiteit van Gent, onderschrijft dat flats niet aan alle voorschriften voldoen. Dat betekent volgens hem niet dat de meeste flats ook onveilig zijn. Ook als de brandwerendheid van de ene woning naar de andere geen zestig minuten is, maar veertig, is er genoeg tijd om weg te komen en de brandweer erbij te halen, meent hij. Laat staan dat de brand zich over meerdere verdiepingen verspreidt, zoals in Londen. Volgens Van de Leur is ook met oudere gebouwen, die aan minder strenge voorschriften voldoen dan de nieuwbouw, 'in grote meerderheid weinig aan de hand'.

Experts wijten de verspreiding van de brand in Londen aan de gevel. Kan dit in Nederland ook gebeuren?

Isolatiemateriaal kan bij grote branden vlam vatten, maar het vuur zou zich niet verder mogen verspreiden

Volgens Van de Leur kunnen branden inderdaad uit de hand lopen via gevels. In zo'n gevel zit brandbaar isolatiemateriaal, dat bedekt moet zijn met een brandvertragende buitenkant, bijvoorbeeld kunststof of natuursteen. Isolatiemateriaal kan bij grote branden vlam vatten, legt Van de Leur uit, maar het vuur zou zich niet verder mogen verspreiden. Doordat de Nederlandse eisen op dit gebied 'niet heel geweldig' zijn, zou dit in sommige gevallen echter wel kunnen gebeuren. Die eisen zouden dus strenger mogen, vindt hij.

Hoe wordt de brandveiligheid gecontroleerd?

Op de bouwplaats is geen inspectie vanuit de overheid, zegt Ben Ale, emeritus hoogleraar veiligheid en rampenbestrijding. Afnemers en aannemers dienen zelf voor goede controles te zorgen. Daardoor valt niet altijd te voorkomen dat er fouten worden gemaakt tijdens de bouw. Ale noemt de Schipholbrand van 2005, toen 11 gedetineerden stierven door brand in een cellencomplex. Er bleken brandwerende platen te ontbreken, waardoor de brand zich sneller kon verspreiden. Om zo'n bouwfout achteraf te ontdekken moet een inspecteur muren openbreken. Dit gebeurt in de praktijk niet, vertelt Ale, zeker omdat ook achteraf lang niet alle gebouwen worden geïnspecteerd.