Donald Trump geeft op een persconferentie op Mar-a-Lago een toelichting over het besluit om over te gaan tot de aanval
Donald Trump geeft op een persconferentie op Mar-a-Lago een toelichting over het besluit om over te gaan tot de aanval © AP

Trump pakt Assad aan: zo reageert de wereld

Vanuit de hele wereld stromen de eerste reacties binnen op de Amerikaanse aanval op een Syrische legerbasis bij de stad Homs. De actie wordt gezien als vergelding op de gifgasaanval in Idlib afgelopen dinsdag, waarbij tientallen mensen om het leven zijn gekomen. De militaire actie is een kantelpunt in het beleid van de VS, die nooit eerder het Syrische regime rechtstreeks hebben aangevallen. De Volkskrant zet hieronder de reacties op een rij.

Lees verder

Volg in dit liveblog het laatste nieuws, analyses van onze correspondenten en internationale reacties.

De Verenigde Staten hebben vannacht een militaire basis van het Syrische leger aangevallen, als reactie op de gifgasaanval dinsdag in Khan Sheikhoun, waarbij tientallen mensen om het leven kwamen.

Trump heeft aan zijn eigen land en de rest van de wereld laten zien dat Trumps Amerika een kordaat Amerika wil zijn. Triggerhappy, noemden ze dat in het Wilde Westen, schrijft onze correspondent Michael Persson.

Met de militaire aanval in het regeringsdeel van Syrië doet Trump iets wat zijn voorganger Obama nooit durfde. De consequenties kunnen groot zijn, al zetten de VS de positie van Bashar al-Assad vooralsnog niet op het spel, constateert onze correspondent in het Midden-Oosten Ana van Es. (+)

Rusland
Rusland heeft de Amerikaanse raketaanval op een Syrische basis nabij Homs vrijdag fel veroordeeld. Rusland, trouw bondgenoot van de Syrische president Assad, had de VS eerder gevraagd van de aanval af te zien.

Het Kremlin stelt dat de VS met de aanval, die Trump een reactie op de gifgasaanval in de provincie Idlib noemde, 'internationale wetten heeft gebroken. Dit is een daad van agressie tegen een soevereine staat'.

Ook beklemtonen de Russen dat de aanval 'een serieus obstakel vormt in de internationale samenwerking tegen het terrorisme in Syrië'.

De Russische president Vladimir Poetin beklemtoont dat de Syrische president Assad helemaal geen chemische wapens heeft en noemt de aanval een 'poging om de wereld af te leiden van de vele burgerdoden in Irak', die bij Amerikaanse luchtaanvallen vallen.

Iran
Bondgenoten van de Syrische president Bashar al-Assad reageerden teleurgesteld op de beschieting van de basis in de provincie Homs. Zo stelde Iran dat 'dergelijke unilaterale aanvallen' vooral extremisten ten goede komen. 'Het zal de situatie in Syrië en de regio nog complexer maken', zei een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken volgens persbureau ISNA.

Saoedi-Arabië
Bondgenoten van de Verenigde Staten hebben instemmend gereageerd op de Amerikaanse raketaanval op een Syrische luchtmachtbasis. Saoedi-Arabië sprak over een 'moedig besluit' van president Donald Trump en zei dergelijke aanvallen 'volledig te steunen'.

Verenigd Koninkrijk
De Britse minister van Defensie Fallon zegt dat de Amerikaanse aanval op de Syrische legerbasis was bedoeld om het regime van Bashar al-Assad af te schrikken en te ontmoedigen om in de toekomst opnieuw chemische wapens in te zetten, maar dat het vooral niet als nieuwe militaire interventie moet worden gezien. 

'Deze aanval was beperkt tot een luchthaven, we zien het niet als het startsein voor een nieuwe grootschalige militaire campagne', verklaarde Fallon tegenover ITV.

Duitsland
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Sigmar Gabriel heeft ook gereageerd: 'Het is begrijpelijk dat de Verenigde Staten hebben gereageerd met een aanval tegen de militaire structuren van het Assad-regime, dat verantwoordelijk wordt gehouden voor deze wrede oorlogsmisdaden.'

Israël
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft in een verklaring laten weten dat hij volledig achter de beslissing van Trump staat. Hij verklaarde dat 'Israël hoopt dat deze reactie op de gruweldaden van Assad niet alleen doorklinkt in Damascus, maar ook in Teheran, Pyongyang en elders.'

Turkije
De Turkse vicepremier Numan Kurtulmus staat achter de Amerikaanse interventie. Tegen het Turkse Fox TV zei Kurtulmus dat hij hoopt dat de operatie kan bijdragen aan een vredesakkoord in Syrië en hij roept de internationale gemeenschap op de druk op Assad op te voeren.

Frankrijk
De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Marc Ayrault zegt dat hij de aanval steunt. 'Het gebruik van chemische wapens is ontstellend en moet worden gestraft omdat het een oorlogsmisdaad is.' Hij voegt hieraan toe dat Frankrijk geen confrontatie zoekt met de Syrische bondgenoten Iran en Rusland. 

Het kantoor van de Franse president, François Hollande, heeft een verklaring gegeven waarin wordt bevestigd dat hij met de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft gesproken: 'Assad draagt volledige verantwoordelijkheid voor deze ontwikkelingen. Het gebruik van chemische wapens en massale misdaden kunnen niet ongestraft blijven. Frankrijk en Duitsland roepen de internationale gemeenschap op om samen te komen voor een politieke overgang in Syrië, in overeenstemming met resolutie 2254 van de Veiligheidsraad.'

Australië
Ook de Australische premier Malcolm Turnbull schaarde zich achter het Amerikaanse militaire optreden, dat hij bestempelde als 'proportioneel'. De regering sprak over een 'gepaste reactie op de barbaarse aanval met chemische wapens door het Syrische regime'.

Japan
De Japanse regering heeft ook zijn steun voor de aanval uitgesproken. Premier Shinzo Abe verklaarde dat het een gerechtvaardigde aanval was naar aanleiding van de gifgasaanval in Syrië. 'Veel onschuldige burgers zijn het slachtoffer geworden van de aanval met chemische wapens. De internationale gemeenschap is geschokt door het aantal kinderen onder de slachtoffers. Japan staat achter het besluit van de Verenigde Staten om verder gebruik van chemische wapens tegen te gaan.'

Republikeinen
Republikeinse senatoren John McCain en Lindsey Graham, die het niet altijd eens zijn met president Trump, prijzen de aanval in een gezamenlijke verklaring. Zij roepen Trump op om 'Assads luchtmacht, verantwoordelijk voor de gifgasaanval, onklaar te maken.'

Senator Rand Paul verklaart dat Trump om goedkeuring van het Congres had moeten vragen, voorafgaand aan de aanval. In een verklaring stelt de senator uit Kentucky: 'Hoewel wij allemaal de gruweldaden in Syrië veroordelen, is de Verenigde Staten niet aangevallen. De president heeft goedkeuring van het Amerikaanse Congres nodig om over te gaan tot militaire actie, zoals in de grondwet is opgesteld. Ik nodig de president dan ook uit om het debat aan te gaan met de leden van het Congres.'

Democraten
De leider van de Democraten in de Senaat, Chuck Schumer, zegt in een verklaring dat 'Assad moet weten dat hij de prijs betaalt voor de gruwelijke gifgasaanval'. Hij noemt de aanval dan ook een juiste daad. 'Het is van belang dat de regering-Trump met een duidelijke strategie komt en het Amerikaanse Congres betrekt bij de totstandkoming van beleid. Ik bewonder de professionele houding die de Amerikaanse strijdkrachten vandaag hebben getoond.'

Trump
Trump zelf stelde dat de VS jarenlang 'hebben geprobeerd om het gedrag van Assad te veranderen, maar die pogingen faalden en faalden op een zeer dramatische manier. Het resultaat is de vluchtelingencrisis die erger wordt en een verdere destabilisatie die de VS en hun bondgenoten bedreigt.'

In zijn korte toespraak na de raketaanvallen verwees Trump naar de kinderen die bij de aanval zijn omgekomen: 'prachtige baby's'. 'Dinsdag voerde dictator Bashar al-Assad een vreselijke aanval met chemische wapens uit tegen onschuldige burgers. Door een dodelijk zenuwgas te gebruiken, heeft Assad hulpeloze mannen, vrouwen en kinderen verstikt', aldus de Amerikaanse president.

Alt-right
Enkele van president Trumps meest fervente supporters zijn zeer kritisch naar aanleiding van de Amerikaanse aanval op de Syrische luchtmachtbasis. Ze nemen hem kwalijk dat hij een campagnebelofte heeft gebroken door de Verenigde Staten opnieuw in een conflict in het Midden-Oosten te storten.

Prominente extreem-rechtse bloggers en activisten vallen Trump aan omdat hij zich 'tegen hen heeft gekeerd'. Bovendien bekritiseren zij de president dat hij zonder goedkeuring van het Congres is overgegaan tot actie. In 2013 stelde Trump op Twitter dat een aanval op Syrië een grote fout zou zijn.

De harde kern van Trumps supporters, ook wel de alt-rightbeweging genoemd, is niet te spreken over de aanval op de Syrische legerbasis. Zo stelt prominent Trumpsupporter Paul Joseph Watson dat hij nu officieel 'uit de Trumptrein is gestapt'. De Trumpsupporters van het eerste uur voelen zich verraden door Trump, die tijdens zijn campagne en in de eerste weken van zijn presidentschap volhield de VS niet in een militair conflict te storten.

Den Haag
De eerste reacties van politiek Den Haag op de Amerikaanse aanval op een luchtmachtbasis in Syrië zijn instemmend. 'Begrijpelijk', zeggen VVD en GroenLinks.

'Een begrijpelijke en zeer waarschijnlijk ook te rechtvaardigen militaire vergeldingsactie van de Amerikanen', zegt VVD-Kamerlid Han ten Broeke. De VVD'er wijst al sinds 2013 op het gevaar van het verwateren van de norm dat chemische wapens niet mogen worden gebruikt. De toenmalige president Barack Obama greep niet in na een gifgasaanval die toen plaatsvond in Syrië. Ten Broeke: 'Waarna we vele chloorgasaanvallen, de inzet van mosterdgas en nu zelfs opnieuw sarin hebben gezien.' Volgens de VVD'er is 'de centrale vraag nu of het signaal dat uitgaat van deze gerichte, beperkte en vooral symbolisch aanval gezien moet worden als vergelding of als regime-change.'

GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik: 'Iedereen die de gevolgen van de gifgasaanval heeft gezien, begrijpt dat een reactie niet uit kon blijven. Wel is het essentieel dat deze reactie van tot nu toe zo onvoorspelbare Trump wordt ingebed in bredere internationale inzet om Assad ter verantwoording te roepen en herhaling te voorkomen.'

Minister Koenders
De Amerikaanse luchtaanval op een Syrische legerbasis 'is wel op zijn plaats', vindt minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Hij heeft begrip voor de 'forse waarschuwing' voor het Syrische regime, dat volgens hem herhaaldelijk de Verenigde Naties heeft getart door onder meer de installatie van chemische wapens.

De minister riep ook op tot de-escalatie. 'We moeten terugkeren naar de weg van de VN, die is nu heel belangrijk. Het belangrijkste is dat dit moet bijdragen aan een terugkeer naar de onderhandelingstafel.'

Amerikaanse marineschepen schoten in de nacht van donderdag op vrijdag tientallen kruisraketten af op een Syrische luchtmachtbasis. Het was de eerste keer dat de Verenigde Staten rechtstreeks Syrische regeringstroepen bestookten.