Vrijwilligers sorteren kilo's paprika's bij de voedselbank.
Vrijwilligers sorteren kilo's paprika's bij de voedselbank. © ANP

Voedselbank verlaagt drempel: 'Slechts topje van ijsberg klopt bij ons aan'

Het aantal voedselbanken in Nederland neemt al jaren toe, maar vorig jaar daalde het aantal mensen dat er gebruik van maakt voor het eerst. De voedselbank verlaagt nu haar drempel. Waarom?

Wie komen in aanmerking voor de voedselbank?

Alleenstaanden die na het betalen van de vaste lasten (huur, energie, water, verzekeringen en schuldaflossingen) nog 200 euro per maand 'leefgeld' over houden, mogen bij een voedselbank wekelijks eten halen. Voor ieder bijkomend gezinslid gaat dit bedrag met 80 euro omhoog. Dus een samenwonend stel met twee kinderen mag maandelijks niet meer overhouden dan 440 euro (4x80 euro per persoon + 120 euro per huishouden). Dat moeten afnemers bij de voedselbank aantonen voordat ze hun eten meekrijgen. Tot 1 januari 2017 lag de drempel op 180 euro voor een alleenstaande. Door de verhoging van dit bedrag naar 200 euro hoopt de voedselbank meer mensen te kunnen helpen.

Waarom verlaagt de voedselbank de drempel?

Een grote hoeveelheid beschikbaar eten is een van de redenen. Voedselbanken Nederland heeft recentelijk een aantal 'grote contracten' gesloten met onder meer supermarkten als Jumbo, Albert Heijn, Lidl en Aldi. 'Dit geeft ons vertrouwen dat we structureel meer voedsel krijgen en elke week een goed pakket kunnen samenstellen', zegt Pien de Ruig van Voedselbanken Nederland. 'Daarom durven we de drempel te verlagen.'

De grotere toestroom van producten is een fijn gegeven, maar er is één probleempje. Het aantal mensen dat er gebruik van maakt daalt. Sinds 2011 is het aantal voedselbanken gestegen van 121 naar 167 in 2016, maar vorig jaar daalde het aantal klanten tot 88 duizend. Een afname van 6 procent ten opzichte van 2015. In alle jaren ervoor steeg het aantal voedselbankgangers.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Heel goed toch, dat steeds minder mensen afhankelijk zijn van de voedselbank?

Slechts het topje van de ijsberg klopt nu bij ons aan

Pien de Ruig van Voedselbanken Nederland

Dit lijkt maar zo, zegt Voedselbanken Nederland. 'Slechts het topje van de ijsberg klopt nu bij ons aan', zegt De Ruig op basis van de armoedecijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Volgens hun berekening heeft een alleenstaande 971 euro (circa 300 is voor 'leefgeld') nodig om de 'minimaal noodzakelijke kosten' te betalen. In Nederland krijgen 812 duizend mensen dit niet voor elkaar.

Waarom gaat maar zo'n 10 procent van de armsten naar de voedselbank?

De gang naar een voedselbank blijft een moeilijke stap, denkt Cok Vrooman, verbonden aan het SCP en hoogleraar sociale zekerheid en participatie aan de Universiteit Utrecht. 'Mogelijk zien we ook het aantrekken van de economie terug in de cijfers.' De Ruig van Voedselbanken Nederland ziet ook een economische reden. 'De afname van het aantal klanten komt vermoedelijk doordat een deel een baan heeft gevonden en ons niet meer nodig heeft.'

Waarom blijft de voedselbank, ondanks grote contracten met supermarkten, voedsel inzamelen onder supermarktbezoekers?

De donaties van supermarkten - voedselbanken kopen zelf geen eten - vallen vaak samen met hun voedselverspillingsprogramma's en bevatten daarom meestal producten met een relatief korte houdbaarheidsdatum. De Ruig: 'Om ook lang houdbare producten als rijst, olijfolie en pasta te krijgen, vragen we hier specifiek om aan het winkelend publiek'. In totaal komt 70 procent van alle inzameling uit de regio.