Producten met het groene of het blauwe Vinkje op de verpakking.
Producten met het groene of het blauwe Vinkje op de verpakking. © Freek van den Bergh / de Volkskrant

Voedingscentrum, stop met die Vinkjes

Het blauwe en het groene Vinkje voor 'bewuste' en 'gezonde' keuze zaaien verwarring, omdat de criteria ondoorgrondelijk zijn.

De nieuwe Schijf van Vijf is een flinke stap vooruit: veel meer verse groenten en ook noten, zaden en peulvruchten zijn onmisbaar voor een gezonde leefstijl. Bewerkte industriële voedingsproducten worden ontraden.

Des te vreemder dat de twee Vinkjes, de meest verwarrende logo's ooit, nog steeds worden omarmd door het Voedingscentrum. Bedacht door de Stichting Ik Kies Bewust, die door voedselgiganten werd opgericht als onderdeel van een miljard euro kostende lobby tegen heldere stoplichtetiketten. Heel slim bedacht, maar buitengewoon kwalijk. De criteria, opgesteld door 'bevriende wetenschappers', zijn ondoorgrondelijk. Een blauw of groen Vinkje moet je als fabriek voor veel geld kopen. Onderzoek toont aan dat de consument er niks van begrijpt: 'bewuste' en 'gezonde' keuze zaaien verwarring. De komkommer met een Vinkje doet chemische fantasievla met een Vinkje gezond lijken. Vitaminewater met een flinke bak suiker en een Vinkje lijkt gezonder dan thee zonder suiker en zonder Vinkje. Hou toch op.

Een debat om de boel te sussen

Hoe gezond is het vinkje nog?

Hoe verdedigt de stichting Ik Kies Bewust haar vinkje? Lees het hier.

Alleen de voedingsindustrie heeft baat heeft bij deze vage Vinkjes

Wij (diëtisten, voedingswetenschappers, publicisten, journalisten en anderen met een hart voor goed en gezond eten) pikken het niet langer. Ook de Consumentenbond is het zat. Om de boel te sussen en te kanaliseren, heeft de Stichting Ik Kies Bewust (postadres Unilever en bemand door pr-bureau Schuttelaar) bedacht om op 21 april een debat te organiseren. Enkele ondertekenaars zijn benaderd, maar lenen zich niet voor zo'n showproces. Georkestreerd, gecommuniceerd en gepromoot door Schuttelaar & Partners, specialisten in greenwashing. De conclusie is ongetwijfeld al voorgekookt in hun persbericht: 'Ondanks stevige kritiek verdienen de Vinkjes een tweede kans.'

Want - verrassend! - het Vinkje zelf vindt de Vinkjes helemaal niet verwarrend. 'Liefst 70 procent van de consumenten koppelen Vinkjes aan gezondere producten', klinkt het daar. Precies. Goede handel, maar slechte voorlichting. Alleen de voedingsindustrie heeft baat heeft bij deze vage Vinkjes.

Eerlijke en duidelijke richtlijnen

Parlementariërs moeten eindelijk inzien dat het publieke belang hier keihard botst met bedrijfsbelangen

Elke volgende generatie Nederlanders wordt dikker en zieker door een slecht voedingspatroon. We hebben eerlijke, duidelijke richtlijnen nodig, die door onafhankelijke instanties worden geformuleerd en gecontroleerd. Etiketten en keurmerken moeten onafhankelijk en helder zijn. En voor alle producenten en producten gelijk. Anders valt er niks te vergelijken.

Het Voedingscentrum wint aan geloofwaardigheid en autoriteit als het met onmiddellijke ingang afscheid van het Vinkje neemt. Parlementariërs moeten eindelijk inzien dat het publieke belang hier keihard botst met bedrijfsbelangen. De motieven erachter zijn onzuiver, ze dienen een ander doel. De Vinkjes zijn daarmee de sjoemelsoftware van de voedingsindustrie. Ze houden het volk dik en dom. En niet alleen in Nederland, straks ook op Europees niveau. Onder de naam 'Choices' is Schuttelaar al bezig die vermaledijde Vinkjes Europees uit te rollen.

Stop met de Vinkjes

Gezondheid is ons grootste goed. Dat is niet veilig in de handen van een geraffineerde corporate lobby, die als doel heeft maximaal winst te maken. Ondernemers moeten ondernemen, maar wel binnen de regels die de democratische overheid stelt en controleert: zelfregulering is een wassen neus.

Voedingscentrum en politiek: neem je verantwoordelijkheid en stop met de Vinkjes. Burgers, laat je niet langer bedotten: laat vanaf vandaag alles met een Vinkje in het schap liggen. Doe je boodschappen met de nieuwe Schijf van Vijf in je achterhoofd. Da's een stuk gezonder en veel lekkerder.

Greet van den Berg, diëtist,  Yvette van Boven, kookboekauteur, Volkert Engelsman, directeur Eosta / Nature & More, Gerrit Jan Groothedde, Eetschrijver, Bavo van den Idsert, Bionext, Jonathan Karpathios, chefkok Vork & Mes, Teun van de Keuken, programmamaker, Onno Kleyn, culinair journalist, Arjen Lubach, cabaretier, Karin Luiten, culinair journalist en kookboekenschrijfster, Janet Noome, diëtist, Scato van Opstall, Keet Smakelijk, Veerle Slegers, activist voedseltransitie, Mieke van Stigt, socioloog en publiciste, Jack Stroeken, voorzitter Slow Food Nederland, Jean-Marc van Tol, cartoonist, Peter J. Voshol, medisch fysioloog, Doris Voss, Tijd voor Eten, Sylvia Witteman, columnist

Volg en lees meer over:

Reacties (14)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • baron von habenichts -
    Er zijn zo langzamerhand zoveel vinkjes en keurmerken die zeggen dat iets goed voor je is, dat ik twijfel aan de eerlijkheid . Ik ben bang dat sommige keurmerken van de fabrikant of grootgrutter komen .Alleen om hun omzet te verhogen.
  • Eddy Amann -
    Zodra je die grote U ergens op ziet staan afblijven. Dit megaconcern doet al jaren niets anders dan de mensen bedotten. Probeer zo veel mogelijk onverpakte producten te kopen.
  • @Andre -
    Precies. Stoppen met de vinkjes en zo snel mogelijk een helder, duidelijk en goed gedefinieerd stoplichtsysteem invoeren dat verplicht op alle verpakte etenswaar en dranken komt, met de bekende categorieën: energie-inhoud, suikers, zout, vet en verzadigd vet, per portie (van een duidelijke grote). Zoals Arjen Lubach over dit voorstel al zei: als de voedingsmiddelenindustrie bereid is een miljard te investeren aan lobbyisten om dit tegen te houden, dan moet het wel een supergoed idee zijn.
  • Blame Dutchie -
    Hebt natuurlijk helemaal gelijk, die clubs zijn zo fout als maar kan. Edoch, wordt het niet tijd dat de consument stopt zich te verschuilen achter onduidelijke vinkjes en vage produktomschrijvingen? Men zou maar zo kunnen besluiten het verstand te gebruiken, zich te informeren, kennis op te doen en er dan naar te handelen. Wat? Eigen verantwoordelijkheid? Nee, want dan kun je namelijk een ander de schuld niet geven...
  • Tenred -
    Zolang wij een regering hebben die het (niet) reguleren liever aan de (misleiding van) de markt overlaat door middel van 'zelfregulering' en 'convenanten' zal er niets ten goede veranderen.
  • Neario -
    @voedingscentrum: Ja en nu nog een juist kloppende schijf van 5 aub. Over 5-10 jaar komt er weer een nieuwe versie omdat de huidige, achteraf, toch niet klopte. Het ondersteunen van deze vinkjes zegt alles over jullie hypocrisie. Vanaf dat moment direct ongeloofwaardig
  • Neario -
    Ag, dat dit al jaren wordt toegestaan zegt direct alles over waar onze politiek en instanties haar prioriteit leggen: bij het volk, of bij de bedrijven... Dat de vinkjes de grootste onzin zijn is al jaren bekend
  • Dries Bos -
    Ik ben inmiddels genezen van die hele uitgekookte voedingsindustrie en raak niets meer aan wat ze via bewerking produceren. En met die schijf van 5 kan ik ook niets, ik bepaal zelf wel hoe ik gezond blijf.
  • tiborspanje -
    Ga naar de markt en koop je groenten en fruit vers, ga naar de ecologisch-biologische slager en koop je vlees en bij de visboer vis. Die vinkjes staan op voorgebakken voedsel in de supermarkt, ben je helemaal niet van afhankelijk. Je hoeft helemaal geen blikjes, flesjes, doosjes en pakjes te kopen. Gezond eten begint met gezond inkopen.
  • Liesbeth Oerlemans -
    Waarom nemen mensen niet daadwerkelijk de verantwoordelijkheid voor hetgeen ze verantwoordelijk zijn? Een stuk ondertekenen is eenvoudig. Iemand direct aanspreken op winst maken ten koste van de gezondheid vergt meer lef! Bavo (directeur Bionext), wanneer vraag je EkoPlaza ook nog even de juiste informatie over suiker te verstrekken. In de suikervrije weken zijn consumenten volstrekt verkeerd geïnformeerd door hen. Waarom? Omdat geld misschien toch nog iets belangrijker is?