Dit zijn de vijftig allermooiste platen van 2015

Top 50 muziek

De vijftig allermooiste platen van 2015, door de muziekredactie van de V: Pablo Cabenda, Robert van Gijssel, Gijsbert Kamer, Biëlla Luttmer, Guido van Oorschot, Menno Pot, Frits van der Waa.

1: Kendrick Lamar - To Pimp a Butterfly. Aftermath/ Interscope/ Universal. POP

Met To Pimp a Butterfly heeft Kendrick Lamar hiphop verdiept. En het genre had de afgelopen veertig jaar al een indrukwekkende zegetocht gemaakt. In 2003 al, toen de toptien van de Billboard popcharts in zijn geheel bestond uit hiphop- en r-'n-b-artiesten was het genre officieus gepromoveerd tot het standaardidioom voor kids die zich wilden uiten; de lingua franca van jongerencultuur wereldwijd. Nu in 2015 geeft Lamar er literaire zwaarte aan. Door alle dramatische mogelijkheden van hiphop uit te buiten, komt Lamar tot het indrukwekkende zelfonderzoek dat To Pimp a Butterfly is; een breedbeeld, technicolor egodocument met Lamar als regisseur, protagonist, beatpoet en kunstenaar.

Met de metafoor van de rups die in een vlinder verandert, 16 nummers, een gedicht waarvan fragmenten over het album zijn verspreid, en tracks die soms als ijzingwekkende hoorspelen aanvoelen, schetst Lamar zijn positie als succesvolle zwarte rapper in de Amerikaanse samenleving. Die charismatische jongen uit LA-probleemwijk, Compton, die na het succes van zijn debuutalbum Good Kid, M.A.A.D. City dacht zijn nieuwe status aan te kunnen wenden om het leven van hem en de zijnen te verbeteren.

Net als bij The Blacker The Berry waarin Lamar op de meest confronterende wijze u, de luisteraar, even bij de les houdt. 'My hair is nappy, my dick is big, my nose is round and wide. You hate, me don't you?'

Gloeiend van uitdagend zelfbewustzijn: 'I want you to recognize I'm a proud monkey.'

Jazz, funk, disco en pop dienen als muzikale omlijsting van Lamars teksten. En het is hier en daar ondanks de tekstuele zwaarte uitermate funky maar zelfs onder de meest dansbare beats, zit een boodschap. In i de lichtvoetige tegenhanger van u  is het refrein het feestelijk gejubelde 'I love myself'. In een context van Amerikaans raciaal geweld waar een zwart lichaam a priori als bedreigend wordt ervaren is dat niet minder dan een politiek statement.

(Tekst gaat verder onder foto).

Hiphop
2015 was hét jaar van het genre hiphop. Lees hier waarom.

Die combinatie van sociaal commentaar en nietsontziende zelfanalyse maakt van To Pimp a Butterfly een meesterwerk, de meest relevante muziek van 2015. Net zo relevant en urgent als dat andere, dat literaire werk van dit jaar: Between The World And Me. De zwarte Amerikaanse schijver Ta-Nehisi Coates schreef een brief aan zijn tienerzoon waarin hij beschrijft wat het betekent zwart te zijn in een gemeenschap waar geweld tegen zwarten een lange traditie kent. Het was een update van The Fire Next Time van James Baldwin die in 1963 al een soortgelijk essay in briefvorm aan zijn neefje schreef. Lamar schreef een brief aan zichzelf, plaatste zich daarmee in het hier en nu én in de traditie en maakte, net zoals Baldwin, net zoals Coates, het persoonlijke universeel en het universele persoonlijk. Dat noemen we kunst.

2: Agostino Steffani - Paul O'Dette, Stephen Stubbs. Erato. KLASSIEK

De ontbrekende schakel tussen Monteverdi en diens erfgenaam Cavalli en Händel eindelijk blootgelegd. Een openbaring, en dat ligt niet alleen aan de topbezetting met countertenor Philippe Jarrousky en Karina Gauvin. De aria's zijn bespiegelend, geestig, hartstochtelijk en soms ongelooflijk virtuoos, en zelfs de recitatieven zijn zwierig en gevarieerd.

3: Kamasi Washington - The Epic. Brainfeeder/ PIAS. JAZZ

De jazzontdekking van het jaar. De saxofonist Kamasi Washington haalt de jazz flink overhoop, en dat doet hij met zo veel flair en brutaliteit dat je het idee hebt naar iets compleet nieuws te luisteren. Washington laat complete koren aanrukken én een tienkoppige band, en uit dat orkestrale geweld kringelen steeds de bevlogen soli van Washington zelf op. Een verbluffend en episch muziekstuk, dit The Epic.

4: Jamie xx - In Colour. Young Turks/ Beggars. DANCE

Het producerende deel van de Britse band The xx neemt de luisteraar bij de hand, mee op een reis door de popgeschiedenis en rommelige platenzaken. Jamie xx smelt soul, Jamaica, gospel, hiphop en dance samen in een verrukkelijk album dat zich bij iedere draaibeurt opnieuw laat ontdekken. Ook omdat In Colour steeds prachtig van kleur verschiet: van melancholiek en somber naar euforisch en vrolijk. Zoals het leven zelf.

5: Sufjan Stevens - Carrie & Lowell. Asthmatic Kitty/ Konkurrent. POP

Eigenlijk is iedere plaat van de Amerikaanse liedschrijver en fluisterzanger Sufjan Stevens raak. Op Carrie & Lowell herdenkt hij zijn moeder, die aan verslavingen ten onder ging, op een liefdevolle en soms pijnlijk ontroerende manier. Zo wordt het verdriet van Stevens universeel en kan de luisteraar zelf ook troost putten uit zijn liedjes. Breekbare songs, prachtig verzorgd en uiterst smaakvol.

6: Teodor Currentzis - Mozart: Così fan tutte. Sony. KLASSIEK

Als een hoorspelregisseur tast de Griekse dirigent Teodor Currentzis, met zijn gezelschap MusicAeterna neergestreken in Perm, het libretto van Così fan tutte af, speurend naar de juiste klanken. Zijn grootste nachtmerrie: brave noten spelen voor kreukvrije mensen. Dus jaagt hij flink wat hormonen door Mozarts bakvisopera. Zelden gingen amoureuze illusies fraaier aan diggelen.

7: Joanna Newsom - Divers. Drag City/ V2. POP

Interview Joanna Newsom

Lees hier het interview van de Volkskrant met Joanna Newsom.

Alles aan de harpiste en zangeres Joanna Newsom is excentriek, maar toch is Divers toegankelijk. Haar harmonieuze liedjes, gezongen met een elastische stem die soms doet denken aan Kate Bush in haar jonge jaren, zijn vederlicht, nooit bombastisch en vol van wonderschone melodieën. De schoonheid van dit meesterwerk openbaart zich op alle niveaus, maar ook al bij een eerste, desnoods oppervlakkige beluistering.

8: Deafheaven - New Bermuda. ANTI-/ Epitaph. HEAVY

De vernieuwing in de metal is al jaren te vinden bij de inktzwarte black metal; ratelende drums, zoemende gitaren, krijsende zang. Wat maakt de Amerikaanse band Deafheaven daar ongelooflijk aangrijpende muziek van, die zelfs niet-liefhebbers bij de strot moet grijpen. De lange nummers op New Bermuda blijven zich ontwikkelen, en soms wordt de gitaarorkaan zelfs getemd tot een zachte lentebries. Angstaanjagend mooi.

9: Father John Misty - I Love You, Honeybear. Bella Union/ PIAS. POP

Machtige, genadeloze, plaatsvervangende schaamte oproepende maar ook hilarische verkenning van de liefde, door een 'folkie' die dankzij zijn daverende prachtstem toch overdonderend en theatraal kan klinken. Op I Love You, Honeybear is geen enkele zwakke song te ontdekken. Een superieur album, ontroerend en kwetsbaar, maar soms ook heerlijk vilein en grof.

10: Anouar Brahem - Souvenance. ECM. WERELD

Een virtuoos die zijn vingers over de hals van de oed laat flitsen, nee, dat is de Tunesiër Anouar Brahem niet en dat wil hij ook niet zijn. Maar wat kiest hij zijn noten zorgvuldig en wat zijn ze effectief. De dubbel-cd Souvenance is een soundtrack bij de revolutie die in 2010 door de straten van Tunis raasde, en de muziek van Brahem is mystiek en meditatief, maar zindert soms ook van opwinding. Een meesterlijk en belangrijk oriëntaals muziekstuk.

11: Mark Guiliana Jazz Quartet - Family First. Beat Music Productions. JAZZ

Drummer Mark Guiliana richtte een prachtig kwartet op, waarin zijn eigen drumwerk niet eens het meest nadrukkelijk aanwezig is. Op Family First klinkt bloedstollend samenspel, en knap beheerste, klassieke hardbop. De cover Johnny Was van Bob Marley wordt met zo veel vuur gespeeld dat het lijkt of de latere punkversie van Stiff Little Fingers ervoor model stond.

12: Vince Staples - Sumertime '06. Def Jam/ Universal. POP

De plaat Summertime '06 kreeg dit jaar minder aandacht dan bijvoorbeeld het terugkeeralbum van Dr. Dre, maar dit werkstuk van Vince Staples is toch echt veel beter. Mooie, zwartgallige beats en ontboezemingen die je ook echt raken, intelligent verwoord door een 'gangsta' (het nummer Get Paid belicht zijn kerfstok) die niet bang is zich kwetsbaar op te stellen.

13: Holly Herndon - Platform. 4AD/ Beggars. DANCE

Muziek uit een andere tijdperk hier ver, ver vandaan. Holly Herndon maakt computermuziek die je de toekomst in trekt. De tracks op Platform bestaan uit opgeknipte geluidsbestanden, waarbij de stem van Herndon is uiteengespat in duizend stukjes. Toch klinkt Platform niet academisch: liedjes als het schitterende Chorus zijn ongrijpbaar maar toch ook magisch mooi, omdat Herndon steeds écht iets te vertellen heeft. De meest opzienbarende plaat sinds danceheugnis.

14: René Jacobs - Die Entführung aus dem Serail, Mozart. Harmonia Mundi. KLASSIEK

Wat voor veel dirigenten een valkuil is, wordt voor René Jacobs de kroon op zijn serie Mozartopera's. Van de paginalange spreekteksten in Die Entführung maakt hij zinderend theatrale momenten. Met Mozarts aantekeningen in de hand duiken er klavierimprovisaties in op, en hoor je zangers die midden in een gesproken passage een aria fluiten.

15: Anima Eterna - Schubertiade. Alpha. KLASSIEK

Al was Schubert misschien een binnenvetter, zijn 'Schubertiaden' waren bedoeld als muzikaal vertier, en romantisch escapisme. De fortepianist Jos van Immerzeel en zijn ensemble Anima Eterna stelden vier Schubertiaden samen, met schitterend vierhandig werk op een Graf-fortepiano en hartveroverende vierstemmige gezangen en Italiaanse aria's. Meer dan vier uur hoogwaardig muziekgenot.

16: Ghost - Meliora. Spinefarm/ Loma Vista. HEAVY

Wie nog altijd niet door de carnavalsverpakking van de Zweedse rockband Ghost heen wenst te kijken, doet zichzelf tekort. Op Meliora, de derde Ghost-plaat, staan zeldzaam mooi geproduceerde en laag voor laag opgebouwde softmetalliedjes, uitgevoerd met net zo veel hints naar Abba als zangerige seventies-rock. Toch zet de gitaarriff steeds de toon, naast uiteraard die curieuze teksten en anti-sacrale zangpartijen van Papa Emeritus III.

17 Bob Dylan - The Cutting Edge 1965-1966: The Bootleg Series vol. 12 Columbia Records. POP

20 uur lang Bob Dylan
20 uur lang Bob Dylan, is dat teveel? Recensent Gijsbert Kamer probeerde het uit.

Twintig uur Bob Dylan staat gelijk aan een belachelijke hoeveelheid prachtmuziek. De Collector's Edition bevat alles wat Dylan in de jaren 1965 en 1966 opnam. De meest creatieve periode in zijn carrière. De tijd dat hij van akoestisch naar elektrisch switchte en klassieke albums maakte als Highway61 Revisited en Blonde on Blonde. Zeventien van de achttien cd's klinken subliem. Buitenkansje ook om te horen hoe nummers uiteindelijk na ettelijke takes naar hun prachtige eindversie groeien.

18: Alabama Shakes - Sound & Color. Rough Trade/ Konkurrent. POP

Op hun debuutalbum lieten de Alabama Shakes al horen de soul, blues en rock volledig te beheersen. Sound & Color gaat een stap verder. Zangeres Brittany Howard raast nu niet alleen met windkracht 8 uit de speakers, maar weeft ook delicate melodietjes in kleine, kostbare popdingetjes. Elk nummer voelt alsof er een lichamelijke urgentie achter zit.

19: Wire - Wire. Pink Flag/ Konkurrent. POP

Rustig gek worden, dát doet Wire op deze begeesterde gitaarplaat die bedachtzaam opent, met veel verwijzingen naar psychedelica uit de jaren zestig, maar gaandeweg agressiever en grimmiger wordt, om in het lange slotstuk Harpooned kolkend de vernieling in te draaien. De tijd krijgt kennelijk geen vat op Wire, die al 35 jaar belangrijke en avontuurlijke postpunkgroep.

20: Vijay Iyer Trio - Break Stuff. ECM. JAZZ

De componist, pianist en hoogleraar Vijay Iyer houdt van conceptuele muziek. Die kan behoorlijk spannend zijn, vooral indien gespeeld met zijn pianotrio. Op Break Stuff onderzoekt Iyer de geheimen van de 'break' dat stukje niemandsland tussen twee passages, waarin een drummer even door de melodie heen breekt. Vooral het nummer Hood, een ode aan technoproducer Robert Hood, is prachtig en minstens zo opzwepend als de betere techno.

21: Nikki Lane - Al or Nothing. New West/ PIAS. ROOTS

Er komt een wereld van Amerikaanse muziek voorbij, op de rootsplaat All or Nothing van de jonge zangeres Nikki Lane. We horen geëmancipeerde damescountry van Loretta Lynn, vroege rock-'n-roll, rockabilly, surf- en sixtiespop. Maar vooral heel sterke liedjes, bovendien droog en vet geproduceerd door Dan Auerbach van The Black Keys. In het nummer Good Man geeft Lane haar ex een pijnlijke trap na. Die is er waarschijnlijk nog van in de war.

22: Starkey - The Transponder Orchestra. Alpha Pup Records. DANCE

Een van de meest ondergewaardeerde danceplaten van het jaar, deze wereldplaat van Starkey. De producer mixt grimmige grime met dubstep en schaamteloze trance. En steeds blijkt zijn melodieuze vernuft en popgevoel, bijvoorbeeld in het buitenaardse nummer Dream. Ja, Starkey is experimenteel en onnavolgbaar, maar in een schrijnend stuk als We Get Lost Among The Crowds mogen ook de traantjes vloeien. Een wondermooie danceplaat: ontdek hem, op de valreep.

23: New Order - Music Complete. Mute/ PIAS. POP

De wonderbaarlijke terugkeer van New Order, zonder bassist Peter Hook maar mét een nieuwe prachtplaat. Music Complete is een opbeurend album, dat bovendien weer eens lekker dansbaar is. Het lijkt wel of het leven bij alle wereldleed weer even draaglijk wordt, bij bijvoorbeeld het topnummer Academic. Maar gelukkig klinken in de krakende gitaren op Music Complete toch ook nog altijd de sombere echo's van Joy Division.

24: Sergey en Lusine Khachatryan - My Armenia. Naïve. KLASSIEK

Meestal draait het om de violist van dit duo, Sergey Khachatryan. Sinds hij tien jaar geleden de Elizabethwedstrijd won is hij een wereldster maar met My Armenia stapt zijn zus Lusine, pianiste, uit zijn schaduw. In Zeven Volksdansen van de Komitas Vardapet laat ze horen hoe subtiel je een Armeense volksmelodie timet.

25: Baroness - Purple. Abraxan Hymns. HEAVY

Purple van de Amerikaanse sludgemetalband Baroness verscheen pas vorige week maar schiet recht naar het hart van deze Top50. Dat zanger en gitarist John Dyer Baizley liedjes kon schrijven, wisten we al sinds Yellow & Green uit 2012. Purple is nog strakker, met puntige riffs en mooi jammerende solo's, maar vooral: laagdrempelige en vuistpompende hardrockliedjes met toprefreintjes en een rusteloze, zoekende ziel.

26: The Bad Plus Joshua Redman - The Bad Plus Joshua Redman. Nonesuch Warner. JAZZ

Het New Yorkse jazztrio The Bad Plus is op hun nieuwe album de samenwerking aangegaan met tenorsaxofonist Joshua Redman. Maar nooit klinkt de sax van Redman als een gastoptreden. Dit is een band, en wat voor één. Nieuwe composities als As This Moment Slips Away beginnen steeds eenvoudig en compact, met een klein akkoord op de piano, een melodietje van Redman. Maar dan valt de compositie in prachtige scherven uit elkaar.

27: Olga Pasjtsjenko - Beethoven: Pianovariaties. Alpha. KLASSIEK

Hoe klinkt Beethoven als je af en toe een molotovcocktail tussen de toetsen gooit? Het antwoord komt van Olga Pasjtsjenko, een jonge Russische fortepianiste die cum laude afstudeerde aan het Amsterdamse conservatorium, en een ontvlambaar temperament koppelt aan een puntgave techniek. Wat zwaaien Pasjtsjenko en Beethoven er samen een briljante fuga uit!

28: John Grant - Grey Tickles, Black Pressure. Bela Union/ PIAS. POP

Hij ging van soft pop naar elektronica en zit er nu ergens tussenin. Constante bij John Grant zijn de ijzersterke doorwrochte popliedjes vol 'hooks'. Grant is als een vis in de vijver van de vintage popstijlen, en het lijkt of hij het allemaal zelf heeft uitgevonden: koude en smerige synthesizerfunk, glamrock, eighties electropop. De elektronische beat wijst de weg naar de dansvloer.

29: C Duncan - Architect. Fat Cat/ Konkurrent. POP

De wonderschone liedjes van de jonge Schotse componist/multi-instrumentalist Christopher Duncan kenmerken zich door een pastoraal geluid. Duncan is met zijn doorwrochte vocale arrangementen schatplichtig aan close harmony uit de seventies. Duncan heeft alles thuis in zijn eentje opgenomen, laag voor laag. Het resulteerde in  een prachtig statement van een nieuwe authentieke stem in de Britse popmuziek.

30: Napalm Death - Apex Predator. Century Media. HEAVY

Wat kan brullende grindcore en death metal toch mooi zijn. De Britse band Napalm Death, aartsvader van het meest verwoestende genre dat de popmuziek ooit heeft gepijnigd, komt na ruim dertig jaar nog maar eens met een nieuw stijlicoon, en welhaast ontroerende herrie in bijvoorbeeld How The Years Condemn, dat gewoon gaat over ouder worden. Metallawaai op het allerhoogste kunstniveau.

31: Julia Holter - Have You In My Wilderness. Domino/ V2. POP

In arrangementen, melodieën, teksten en Holters vocalen, ijl meanderend door haar muziektuintje in bloei; overal valt schoonheid te ontdekken op Have You In My Wilderness. Waar Holters vorige werk meer iets had van ondoordringbare avant-garde, hanteert ze op haar nieuwe album begrijpelijke pop. Het maakt haar alleen maar fascinerender.

32: Wolfgang Rihm - Et Lux, Huelgas Ensemble. ECM. KLASSIEK

Wolfgang Rihm, Duitslands succesvolste levende componist, verrijkt het requiemgenre met een stuk dat zowel het tumult als de traan mijdt. Met Et Lux, uitgevoerd door de specialisten van het oorstrelende ambacht, krijgt piekeren over leven en dood er een sublieme soundtrack bij. Een uur lang wekt Et Lux de sensatie van 'zwevend maar niet zweverig'.

33: Tame Impala - Currents. Caroline/ Universal. POP

De liedjes vooruitlopend op Currents lieten het al horen: Tame Impala had de gitaren afgezworen. Kevin Parker, zanger van de band en eigenlijk in zijn eentje Tame Impala, zocht het in de synthesizers. Gebleven zijn wel de typische Parkermelodieën; meeslepend en breekbaar tegelijk. Parker speelt met elementen uit disco en new wave zonder retro te worden en roept daarbij langzaam een roes op bij de luisteraar.

34: Ragazze Kwartet - Cesko. Channel Classics. KLASSIEK

Op Cesko, wat Tsjechisch betekent, vraagt het Ragazze Kwartet aandacht voor de vernieuwende kanten van de muziek van componist Erwin Schulhoff (1894-1942). Alleen al in de fluitende klank van een flageolettoon vindt het kwartet nuances die lopen van sprookjesachtige spinrag tot een elektronisch aandoende synthesizerklank. Samen zetten de strijkers akkoorden neer, alsof hun handen en armen worden bediend door één brein.

35: Daniel Romano - If I've Only One Time Askin'. New West/ PIAS. ROOTS

Na zijn doorbraakplaat Come Cry With Me, met dat zo specifieke Nashville-geluid, kon Romano niet anders dan een kleine ingreep plegen in het vertrouwde bandgeluid. Dus werd er een orkest ingezet. Gelukkig met mate. Goddank huilen toch voornamelijk de steelgitaar en fiddle in topliedjes als het titelnummer, gezongen met die fijn nasale knauwstem die ook zo fraai de diepte in kan duiken. Briljante liedschrijfkunst.

36: Mahan Esfahani - Time Present and Time Past. DG/ Universal. KLASSIEK

Anders dan veel van zijn collega's heeft Mahan Esfahani een open oor voor eigentijds werk. De in Teheran geboren en in de Verenigde Staten opgegroeide musicus maakte een plaat als een geloofsverklaring. Bach en Scarlatti worden afgewisseld met componisten van eeuwen later; Górecki en Reich. Maar het is Esfahani's superieure muzikantendom dat het sterkst straalt. Met bruisend spel rekent hij af met het imago van tingeltangelkast dat het klavecimbel nog altijd aankleeft. 

37: Scuba - Claustrophobia. Hotflush/ N.E.W.S. DANCE

Een onbeschaamd lekkere, donkere en benevelende technoplaat van de Britse platenbaas en ex-dubstepman Paul Rose alias Scuba. Claustrophobia moet als één lange trip worden beluisterd, dan pas vallen de subtiele ritmische vondsten op, verstopt onder een heerlijk dreunende baslijn en bassdrum. De zinderende ambient-tracks dienen steeds als opmaat naar ouderwetse en smaakvolle dansvloeropwinding. Daverend en degelijk.

38: Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba - Ba Power. Glitterbeat/ Xango. WERELD

Malinese gitaarmuziek op zijn best, gespeeld op de venijnige houten ngoni-gitaren. Ba Power van de snarenheld Bassekou Kouyaté en zijn ngoniband knettert de speakers uit, als Afrikaanse hardrock, in een vol en elektrische geladen geluid. En dan snijden de vocalen van zangeres Amy Sacko ook nog door de ziel, in bijvoorbeeld het gejaagde spirituele krachtnummer Siran Fen. Bassekou Kouyaté is een nieuwe Afrikaanse grootheid.

39: Bilal - In Another Life. Purpose Music. POP

Waar Bilal Oliver op zijn vorige albums alles leek te doen om het nu-soulstempel af te schudden, laat hij op deze warme muzikantenplaat weer met regelmaat horen wat een karaktervolle soulzanger hij is. Zang à la Stevie Wonder of Prince, hij draait er zijn hand niet voor om. Daarbij overtuigt hij ook nog eens als dat wat hij altijd al had willen zijn: een jazzvocalist.

40: Sjostakovitsj - Under Stalin's Shadow. Deutsche Grammophon/ Universal. KLASSIEK

Geniaal hoe dirigent Andris Nelsons het complex aan menselijke emoties in Sjostakovitsj's werk laat navoelen en er tegelijkertijd aan weet te ontstijgen. In diens Passacaglia uit Lady Macbeth hakken de dissonaten fel in op je trommelvliezen. Zijn Tiende symfonie eindigt bij The Boston Symphony Orchestra in een maniakaal hameren op de d-es-c-h noten waarmee Sjostakovitsj zijn handtekening kerfde en tegen kwelgeest Stalin lijkt te roepen: 'Ik leef nog, jij niet meer!'

41: Radio Filharmonisch Orkest - Prokofjevs 3de en 4de. Challenge Classics. KLASSIEK

Bij het Radio Filharmonisch Orkest opent Prokofjevs Derde symfonie met de allure van een denderende staalfabriek, zwakt af tot een amechtige walvis om uit te monden in een vloeiende melodie waar van alles om heen kabbelt. Ook in zijn Vierde symfonie laat het orkest horen dat Prokofjev voor zijn klankmagie geen elektronische middelen nodig had. Uit zijn pen stroomt net zo makkelijk een Alpenweide als ijzervijlsel dat de oren schraapt.

42: Savina Yannatou - Songs of Thessaloniki. ECM. WERELD

De Griekse sopraan Savina Yannatou brengt traditioneel liedrepertoire uit vele windstreken op een plaat met grote zweefkracht. Yannatou zingt verleidelijk en soms haast spookachtig, maar toch is haar repertoire vrij aards en op Songs of Thessaloniki geworteld in de menselijke geschiedenis van die havenstad en culturele ontmoetingsplaats. Wonderlijk hoe muziek van Ierland tot de Balkan zo universeel verdrietig en hemels mooi kan klinken.

43: Fresku - Nooit Meer Terug. Top Notch/ Universal. POP

Vooral de zorg voor detail maakt van Nooit Meer Terug zo'n sterke plaat. Met name in de teksten. De rapper behandelt zijn angsten en twijfels dubbelzinnig; hij rapt er nadrukkelijk over maar wil ook alles relativeren. Hij gooit zijn gevoelsleven in de muziek en spaart zichzelf allerminst. Het voelt louterend te worden meegevoerd door de soms duistere krochten van Fresku's geest.

44: Doulce Mémoire - Musique d'un Regne. ZZT. KLASSIEK

In juni 1520 vond in Val Doré een topconferentie van wereldleiders plaats, in bijzijn van de hofkapellen. Het gezelschap Doulce Mémoire doet een gooi naar het uitgevoerde werk, in een muzikale dubbelklapper. Rode draad is Les Meslanges, een bundel vijfstemmige chansons van Pierre Certon, in uiteenlopende combinaties van stemmen en instrumenten. Vooral de blokfluiters zijn ongemeen oorstrelend.

45: Bewilder - Dear Island. Excelsior/ V2. POP

Het is lang geleden dat in Nederland zo'n sterke gevarieerde rockplaat is uitgekomen. Maurits Westerik, voorman van de band, heeft jaren aan het album gewerkt. De puntige rock-'n-roll waarmee hij met zijn vorige band Gem tien jaar geleden bekendheid verwierf, heeft plaats gemaakt voor een breder geluid. Soms gejaagd, dan weer soulvol. Soms zet countryrock de toon, terwijl ook een verstilde ballad de gevoelige snaar weet te raken.

46: Emmylou Harris & Rodney Crowell - The Traveling Kind. Nonesuch/ Warner. ROOTS

Fijn, dat we in een jaar met net iets te weinig echt grote countryknallers kunnen terugvallen op good old Emmylou Harris. Op The Traveling Kind pakt ze de samenwerking met zanger en liedschrijver Rodney Crowell weer op, en dat levert supergesmeerde duetten in close harmony op, zoals het prachtige titellied: een ode aan de wijsheid die komt met de jaren.

47: Protomartyr - The Agent Intellect. Hardly Art/ Konkurrent. POP

Tegendraads jengelende Joy Division-gitaren en een als The Fall's Mark E. Smith praatzingende Joe Casey geven de muziek van Protomartyr een beklemmende postpunksfeer. De band uit Detroit schakelt echter nooit over in de galmmodus. Ook al ademen de songs vertwijfeling en woede en klinken ze rauw en getergd, neerslachtig word je er niet van. Protomartyr geeft je juist tomeloze energie.

48: Hudson Mohawke - Lantern. Warp Records/ V2. DANCE

Het voormalige wonderkind van de Schotse hiphop en dance leverde een beheerste en zelfverzekerde plaat af. Nog steeds balanceert hij tussen experimentele dance en hiphop, maar de verknoping van stijlen klinkt doordacht, natuurlijk en soms magnifiek. Lantern is bovendien afgeladen met fijne soulkoortjes. Hartverwarmende, maar soms toch ook een beetje ijzige dance.

49: Beauty Farm - Gombert, Motetten. FB. KLASSIEK

De zes excellente herenzangers van het Oostenrijkse ensemble Beauty Farm geven met een perfecte intonatie een resonerende gloed aan het complexe werk van de renaissancecomponist Nicolas Gombert. Geen sinecure, want Gomberts motetten bestaan merendeels uit vijf- of zesstemmige stukken met verknoopt contrapunt en donkere texturen. Twee uur schitterende muziek van een componist die je anders niet zo vaak hoort.

50: Paradise Lost - The Plague Within. Century Media. HEAVY

De Britse  grondleggers van de gothic metal laten nog één keer horen hoe mooi dat genre kan zijn, zonder te vervallen in kitscherige orkestraties en sprookjesthematiek. The Plague Within is een donkere en grommende topplaat, met dijken van liedjes op onvergetelijke riffs en een wedergekeerde magistrale grunt van zanger Nick Holmes. Wie duikt in het prachtige gitaargeluid van bijvoorbeeld Sacrifice the Flame, krijgt vanzelf een dik pak kippenvel thuisbezorgd. De metalverrassing van 2015.


Song van het jaar: Hello van Adele

De beste liedjes lijken er altijd al te zijn geweest, al zijn ze nog zo jong. Tot 23 oktober van dit jaar wentelden we ons nog in onwetendheid, maar toen was daar ineens de nieuwe single van Adele. Na een paar jaar niks van zich te hebben laten horen was de populairste zangeres ter wereld terug met een liedje dat binnen een dag al de status van een onvervalste evergreen had.

Een simpel piano-akkoord, een stem uit duizenden en een even eenvoudige als herkenbare tekst, meer heeft ook deze instant klassieker niet nodig.

Hello, It's Me zijn de eerste woorden en ze komen meteen net zo hard binnen als vijftig jaar geleden Yesterday, All My Troubles Seemed So Far Away.

Dat een gewoon popliedje zo'n impact kon hebben, hadden we sinds de hoogtijdagen van The Beatles zelden meer meegemaakt. Laat staan dat we er nog op rekenden dat het zou gebeuren: een liedje dat zich bij alle geledingen van de bevolking naar binnen zou priemen, om nooit meer te verdwijnen. Want of we het nu mooi vinden of niet: Hello van Adele, een popliedje uit het jaar 2015, zal tot het einde der tijden overal te horen blijven.

Concert van het jaar: U2 in de Ziggo Dome

Recensie U2 in de Ziggo Dome

De uitverkochte Ziggo Dome verslikt zich in het eerste biertje. En eigenlijk, terugblikkend op een gedenkwaardige avond in september, zet U2 hier de toon voor de komende twee uur. Lees hier de recensie.

Wij hadden hier natuurlijk graag dat zweterige optreden van Ho99o9 op Lowlands uitgeroepen tot concert van het jaar. Of de striemende blackmetalshow van Terzij de Horde in het oefenruimtepodium van het Utrechtse dB's. Lekker dwars en recalcitrant, vernieuwend en grensverleggend, klein maar fijn en vol van beloftes.

Maar toen kwam U2 naar de Ziggo Dome. En stokte de adem even in de keel.

Zeker: U2 is live altijd wel een feestje, ze gooien er nooit met de pet naar. Maar de live-show Innocence + Experience, die ook nog eens drie keer werd herhaald in Amsterdam, schoof een lichtelijk verbijsterd publiek een grandioos en onwaarschijnlijk goed U2 voor, dat de basis van de eigen band had onderzocht en om de bevindingen een emotionele en vooral striemend rockende en visuele prachtshow had getimmerd. Smaakvol tot in het kleinste detail, briljant gespeeld, geweldig gezongen door Bono.

Vervolgens moest U2 een Parijs stadion ontvluchten, bij de aanslagen van 13/11. En bleken de uitgestelde U2-concerten van 7 en 8 december in de getergde stad ook nog eens therapeutische en rouwverwerkende rockshows, waarbij niemand het droog hield. U2 voelde in een door terrorisme bedreigd Europa bijna zo belangrijk en toonaangevend als destijds in de jaren tachtig, in het verscheurde Ierland.

En dus speelde U2 de concerten van het jaar.


Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.